czubul

Βλέποντας τη συζήτηση για το Ασφαλιστικό στη χώρα μας αλλά και σε άλλες χώρες, παρατηρούμε το βάρος να πέφτει κυρίως στο θέμα του ύψους των συντάξεων και των ορίων ηλικίας. Το πονηρό σημείο όμως δεν βρίσκεται εκεί αλλά στο θέμα των εισφορών.
Για να γίνει κατανοητό αυτό πρέπει πρώνα να κάνουμε την διάκριση μεταξύ ασφαλιστικών εισφορών και φορολογίας, ασφάλισης και κρατικής πρόνοιας. Ασφάλιση έχουμε όταν συγκεντρώνεται σταδιακά με περιοδικές καταβολές κάποιο κεφάλαιο, το οποίο επενδύεται και αφού φτάσει σε ένα προϋπολογισμένο μέγεθος, γίνεται δυνατό από τα κέρδη της επένδυσης να περισσεύει κάθε μήνα η κάθε χρόνο ένα ποσό για έξοδα διαβίωσης του ασφαλισμένου χωρίς να καταναλώνεται το αρχικό κεφάλαιο. Αυτό ισχύει είτε πρόκειται για δημόσιο ασφαλιστικό ταμείο, είτε για ιδιωτική εταιρεία ασφάλισης, είτε για κάποιον που διαχειρίζεται την προσωπική του περιουσία. Κρατική πρόνοια από την άλλη πλευρά υπάρχει όταν το κράτος αφιερώνει ένα μέρος από τα φορολογικά του έσοδα για να καλύψει τις ανάγκες αυτών που δεν μπορούν να εργαστούν.
Σήμερα ένας εργαζόμενος με μισθό 1.000 ευρώ (στο χέρι) καταβάλει ασφαλιστικές εισφορές 40% δηλαδή περίπου 500 ευρώ σε εισφορές εργοδότη και εργαζομένου δηλαδή περίπου 6.000 ευρώ το χρόνο. Αφαιρώντας κάποιο ποσό για ιατρική κάλυψη περισεύουν περίπου 5.000 ευρώ το χρόνο για να επενδυθούν σε κάποιο πρόγραμμα σύνταξιοδότησης. Αν υποθέσουμε τιμαριθμικές αναπροσαρμογές 3% και ότι υπάρχει η μαγική επένδυση που αποδίδει 7% κάθε χρόνο (όπως υπόσχονται πολλά προγράμματα), θα έπρεπε να συγκεντρώσει ο τυχερός αυτός εργαζόμενος περίπου 1.000.000 ευρώ μετά από 30 χρόνια ασφάλισης! Από την απόδοση αυτού του κεφαλαίου (7% = 70.000 ανά έτος) σίγουρα θα μπορούσε ο ασφαλιστικός οργανισμός να καλύπτει άνετα τα έξοδα λειτουργίας του και να καταβάλει και την σύνταξη του εργαζομένου. Η πραγματικότητα όμως απέχει πολύ από αυτό τον μαγικό και ουτοπικό υπολογισμό για πολλούς λόγους που θα πρέπει να αποτελέσουν θέμα άλλης μελέτης
Στην πραγματικότητα σήμερα οι δημόσιοι ασφαλιστικοί οργανισμοί λαμβάνουν και χρησιμοποιούν σήμερα αυτά τα 5.000 ευρώ των εισφορών του εργαζομένου για να καλύψουν τις τρέχουσες ανάγκες διαβίωσης των ασφαλισμένων που δεν εργάζονται καθώς και τις υπέρογκες ανάγκες λειτουργίας τους. Ο,τι περισσεύει (και σε πολλους οργανισμούς τα τελευταία χρόνια δεν περισεύει τίποτα) το “δανείζουν” στο κράτος με επιτόκια κάτω του πραγματικού πληθωρισμού για να καλύψει και αυτό με την σειρά του άλλες τρέχουσες ανάγκες.
Δύο συμπεράσματα βγαίνουν από τα παραπάνω. Το πρώτο είναι ότι στην ουσία δεν έχουμε να κάνουμε με σύστημα ασφάλισης που λειτουργεί με όρους επένδυσης και αξιοποίησης κεφαλαίου και κακώς χρησιμοποιείται παραπλανητικά ο όρος “Ασφαλιστικό”. Εχουμε στην ουσία να κάνουμε με ένα σύστημα κρατικής πρόνοιας όπου το κράτος χρησιμοποιεί τις ασφαλιστικές εισφορές, που άμεσα εισπράττει, για την κάλυψη όχι μόνο των τρεχουσών αναγκών διαβίωσης αυτών που δεν εργάζονται πλέον, αλλά και ποικίλων άλλων κρατικών αναγκών και προγραμμάτων. Το δεύτερο και σημαντικότερο συμπέρασμα που ακολουθεί είναι ότι οι εισφορές που καταβάλλουν οι εργαζόμενοι ως δήθεν ασφαλιστικές αποτελούν στην ουσία μια άμεση και βαριά φορολογία των εργαζομένων (πάνω από 50% αν συνυπολογιστεί και ο καθεαυτού φόρος εισοδήματος) τα έσοδα της οποίας χρησιμοποιούνται για την κάλυψη τρεχουσών αναγκών του Κράτους. Αυτό είναι που πρέπει πρωτίστως να απασχολήσει την συζήτηση και τις διεκδικήσεις των εργαζομένων.