czubul

Κλεμένα από την Ναυτεμπορική …

- Πάει κάποιος στον διευθυντή της τράπεζας και του λέει: «Σκέφτομαι να ανοίξω μια μικρή επιχείρηση. Τι πρέπει να κάνω;» «Απλούστατο», απαντάει ο διευθυντής. «Αγόρασε μια μεγάλη και περίμενε».

- Ερ: Ποιος είναι ο ορισμός της αισιοδοξίας;

Aπ: Ένας εργαζόμενος σε επενδυτική τράπεζα που την Κυριακή το βράδυ σιδερώνει πουκάμισα για όλη την εβδομάδα.

- Πήγα σήμερα να σηκώσω χρήματα από το ATM αλλά έγραφε «ανεπαρκή κεφάλαια». Το πρόβλημα είναι πως δεν ξέρω αν το λέει για μένα ή για την τράπεζα.

Ερ: Ποια είναι η διαφορά μεταξύ ενός εργαζόμενου σε επενδυτική τράπεζα και μιας μεγάλης πίτσας;

Aπ: Η πίτσα μπορεί ακόμη να ταΐσει μια τετραμελή οικογένεια

- Η πιστωτική συρρίκνωση έχει σοβαρέψει πολύ έτσι; Γιατί πριν από δύο εβδομάδες δάνεισα στον αδερφό μου ένα δεκάλιρο και σήμερα θεωρούμαι ο τέταρτος μεγαλύτερος δανειοδότης της Βρετανίας.

Ακολουθεί η ανακοίνωση των Οικολόγων Πράσινων για την οικονομική κρίση, είχα την ευκαιρία να συμμετέχω αρκετά στην διαδικασία διατύπωσής της:

“Τις τελευταίες εβδομάδες έχουμε γίνει μάρτυρες της κατάρρευσης πολλών τραπεζών και άλλων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων στις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Το παγκόσμιο σύστημα διαχείρισης πιστώσεων παρέλυσε και οι αγορές απέτυχαν να λύσουν το πρόβλημα. Στον πυρήνα της κρίσης βρίσκεται η εμμονή επιχειρήσεων και αγορών σε βραχυπρόθεσμες οπτικές, η κακοδιαχείριση κεφαλαίων από το τραπεζικό και χρηματοπιστωτικό σύστημα, η προώθηση του υπερδανεισμού και η επένδυση σε ένα αδιέξοδο υπερκαταναλωτικό και ενεργοβόρο μοντέλο για κράτη, επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Ταυτόχρονα, με τη χρηματοπιστωτική κρίση βρίσκεται σε εξέλιξη και η ενεργειακή κρίση, με εξάντληση των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου αλλά και η κρίση της κλιματικής αλλαγής.

Όμως η παρούσα κρίση έχει βαθύτερα αίτια και δεν αποτελεί απλά μια αστοχία του συστήματος, άσχετη από τη δομή της ίδιας της οικονομίας της εμπορευματοποιημένης γνώσης και του μοντέλου αέναης ανάπτυξης, όπως έγκαιρα έχει υποδείξει η οικολογική προσέγγιση.

Σήμερα πια οι κυβερνήσεις δε φαίνεται να έχουν άλλη επιλογή από το να διασφαλίσουν τις τράπεζες δίνοντας χρήματα ή εγγυήσεις. Αυτά τα τεράστια ποσά είναι περισσότερα από τα χρήματα που ξοδεύει η χώρα μας για την Παιδεία και την Υγεία μαζί και δεκάδες φορές μεγαλύτερα από το πολυδιαφημισμένο ταμείο για τη φτώχεια. Ειδικά στη χώρα μας τα 28 δις ευρώ του πακέτου στήριξης των τραπεζών (που, κατά τα άλλα, σε κάθε ευκαιρία ακούμε ότι «δεν επηρεάζονται από την κρίση») συγκρίνονται με όλα τα δημόσια χρήματα του ΚΠΣ (δηλαδή Κοινοτικά και ελληνικά), που είναι περίπου 40 δισ. Δηλαδή περίπου 5 δις. ετησίως για την οκταετία που «έτρεξε» το ΚΠΣ. Τα χρήματα που έδωσε δηλαδή η Ελλάδα μόνη της την περίοδο αυτή ήταν κατά έτος περίπου 1,75 δισ. ευρώ. Τα 28 δισ. για τις τράπεζες είναι ΜΟΝΟ ελληνικά (δηλαδή χρήματα από τον ελληνικό κρατικό προϋπολογισμό) και θα είναι μάλιστα άμεσα διαθέσιμα!

Ένα άλλο μέτρο σύγκρισης για το μέγεθος του ποσού είναι ότι τα ελληνικά κονδύλια (δηλαδή χρήματα του ελληνικού δημοσίου μόνο) για το 3ο Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης (του 2000-2006, που κλείνει επισήμως λογιστικά το Δεκέμβριο) είναι 14 δισ.!

Οι Οικολόγοι Πράσινοι μοιράζονται, λοιπόν, την έκπληξη της κοινωνίας, που βλέπει ξαφνικά να δαπανώνται τεράστια ποσά από το δημόσιο πλούτο για τη διάσωση και κρατικοποίηση των ζημιών των πιο κερδοσκοπικών και ριψοκίνδυνων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, όταν μέχρι σήμερα η πολιτική ηγεσία εφάρμοζε σκληρές πολιτικές ιδιωτικοποίησης σε κάθε δυνατό τομέα, αδιαφορώντας για το κοινωνικό κόστος.

Οι Οικολόγοι Πράσινοι στηρίζουν κάθε αναγκαίο μέτρο για την αποκατάσταση της χρηματοοικονομικής εμπιστοσύνης και τονίζουν ότι προέχει ο συντονισμός σε παγκόσμια κλίμακα για την αντιμετώπιση ενός προβλήματος με παγκοσμιοποιημένες διαστάσεις. Δεν πρέπει να ξεχνάμε, όμως, ότι τα μέτρα αυτά είναι πρόσκαιρα, ευκαιριακά και αμφίβολης αποτελεσματικότητας. Πρέπει να τα χρησιμοποιήσουμε μόνο για να κερδίσουμε πολύτιμο χρόνο που θα τον αφιερώσουμε στην αναζήτηση ουσιαστικών λύσεων μέσα από τον ριζοσπαστικό επανασχεδιασμό και αναμόρφωση όχι μόνο του χρηματοπιστωτικού αλλά και συνολικά του πολιτικού και οικονομικού συστήματος. Αυτό που κυρίως αμφισβητείται από την κρίση είναι οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές για την αυτορρύθμιση των αγορών, η βιωσιμότητα του αναπτυξιακού μοντέλου της αέναης χρηματοοικονομικής μεγέθυνσης. Η ιδέα ότι οι κοινωνίες μπορούν να οργανωθούν αποτελεσματικά και να ικανοποιήσουν τις ανάγκες των πολιτών βασισμένες μόνο στη δράση επιχειρήσεων που λειτουργούν με αποκλειστικό γνώμονα το πρόσκαιρο κέρδος αποδείχθηκε ότι οδηγεί σε αδιέξοδο.

Τα προβλήματα του χρηματοπιστωτικού μηχανισμού, που πρέπει να αντιμετωπισθούν, περιλαμβάνουν:
- τη συστηματική ενθάρρυνση του ρίσκου και το μη λειτουργικό μηχανισμό αξιολόγησής του
- τον προβληματικό μηχανισμό εγγύησης καταθέσεων και επενδυτικών προϊόντων
- τον βραχυπρόθεσμο προσανατολισμό των επενδυτικών στρατηγικών
- τα ανειλικρινή λογιστικά πρότυπα απεικόνισης των χαρτοφυλακίων των εταιρειών
- το μοντέλο αμοιβών και κινήτρων των υψηλόβαθμων στελεχών

Προτείνουμε, επίσης, μέτρα που θα επιμερίζουν δίκαια το οικονομικό κόστος της κρίσης, χωρίς να ρίχνουν όλο το βάρος στους φορολογούμενους και την κοινωνία:
- Να βρεθούν τρόποι εγγύησης και για τα αποθεματικά των ασφαλιστικών ταμείων.
- Διάσωση τραπεζών με δημόσιο χρήμα να θεωρείται αύξηση μετοχικού κεφαλαίου και να οδηγεί σε αντίστοιχη -προσωρινή έστω- κρατικοποίηση, ώστε τα χρήματα αυτά να μπορούν να ανακτηθούν αργότερα.
- Στις περιπτώσεις αυτές να καλούνται να συμβάλουν οικονομικά και οι ιδιωτικοί όμιλοι που έχουν συμφέρον από την αποτροπή μιας πτώχευσης.
- Η εγγύηση των τραπεζικών καταθέσεων να χρηματοδοτηθεί όχι μόνο από το Δημόσιο αλλά και από το σύνολο των τραπεζών.
- Ως ελάχιστη αποζημίωση και παράλληλα με τη διερεύνηση πιθανών ποινικών και άλλων ευθυνών τους, οι διοικήσεις των «διασωζόμενων» επιχειρήσεων να κληθούν να επιστρέψουν το σύνολο των έκτακτων αμοιβών που είχαν λάβει από την ανάληψη των κρίσιμων ρίσκων και μετά.

Δεν πρέπει, όμως, να ξεχνάμε ότι βασικό στοιχείο του προβλήματος είναι η αδυναμία των νοικοκυριών να ανταποκριθούν στις υπερβολικές δανειακές τους υποχρεώσεις. Οποιαδήποτε πολιτική που δεν κατευθύνεται προς τη στήριξη, τη μείωση των υποχρεώσεων και ακόμη και τη μερική ή ολική απαλλαγή των υπερδανεισμένων νοικοκυριών δεν είναι δημοκρατικά αλληλέγγυα.

Πιο σημαντικό από όλα, όμως, είναι να ληφθούν μέτρα που θα περιορίσουν τις επιπτώσεις της κρίσης στην πραγματική οικονομία αλλά και θα διασφαλίσουν την οικονομική και περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Στόχος μας είναι μια οικονομία αποκεντρωμένη, με επίκεντρο την τοπική και περιφερειακή κλίμακα, που να μη βρίσκεται σε διαρκή ομηρία απέναντι στα ρίσκα των τραπεζών και τις διακυμάνσεις των χρηματιστηρίων.

Για να μη γίνει η χρηματοπιστωτική κρίση αιτία για βαθιά οικονομική κρίση αλλά ευκαιρία για μια νέα αρχή στην Ελλάδα και τον κόσμο, θα πρέπει να αναζητηθεί ένα εναλλακτικό μοντέλο ανάπτυξης, οικολογικό, αντικαταναλωτικό και κοινωνικά αλληλέγγυο. Έτσι:
(1) Σε διεθνές επίπεδο: Προτείνουμε, την υιοθέτηση ενός Πράσινου Κοινωνικού Συμβολαίου και την ανάπτυξη διεθνών πολιτικών θεσμών που θα παρακολουθούν την πορεία των χρηματοπιστωτικών οργανισμών, θα αποτρέπουν με την έγκαιρη παρέμβασή τους παρόμοιες κρίσεις αλλά και θα θέσουν ένα «πράσινο χαλινάρι» στην ανεξέλεγκτη αγορά και την οικονομία που βασίζεται σε φούσκες. Ο ριζικός αναπροσανατολισμός και η αναμόρφωση διεθνών οργανισμών όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η Παγκόσμια Τράπεζα, η διαμόρφωση ενός πολιτικού οργάνου σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης θα πρέπει να αποτελούν εργαλεία εφαρμογής του νέου Πράσινου Κοινωνικού Συμβολαίου (Green New Deal), κάτι ανάλογο με αυτό που συμφωνήθηκε μετά την οικονομική κρίση του 1929, μόνο που σήμερα ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο πρέπει να είναι Πράσινο ώστε να αντιμετωπίζει ταυτόχρονα και την ενεργειακή και κλιματική κρίση.
(2) Σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο: Απαιτείται να εκπονηθεί ένα φιλόδοξο σχέδιο μαζικών επενδύσεων που θα αλλάξει την πορεία της οικονομίας στην Ευρώπη και την Ελλάδα στην κατεύθυνση της αειφορίας, με επενδύσεις δηλαδή που θα συμβάλουν στην επίτευξη κοινωνικών και περιβαλλοντικών στόχων. Οι Οικολόγοι Πράσινοι επισημαίνουν ότι η διάθεση τεράστιων ποσών σε προγράμματα που δε λαμβάνουν υπόψη την οικολογική κρίση θα αποτύχουν και στο επίπεδο της οικονομίας.

Είναι σήμερα αναγκαία μια ενεργειακή και οικονομική επανάσταση που, σε συνδυασμό με μια πράσινη φορολογική μεταρρύθμιση, θα ανοίξει τα πανιά σε δράσεις στην Πράσινη Οικονομία (ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενεργειακή αυτονομία κτιρίων, βιοκλιματικός σχεδιασμός, μέσα μαζικής μεταφοράς, προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας), όπου οι επενδύσεις θα αποδώσουν μέγιστο κοινωνικό πλούτο, θέσεις εργασίας καθώς και αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας. Ζητάμε μια νέα συνθήκη για τη δημιουργία μιας «Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας» του 21ου αιώνα, που θα αντικαταστήσει την «Κοινότητα του Άνθρακα –Χάλυβα» που ήταν η Ευρωπαϊκή Κοινότητα του 20ου αιώνα.
(3) Σε εθνικό επίπεδο: Ως εξειδίκευση των πιο πάνω επιλογών στην Ελλάδα, προτείνουμε μια σειρά αλλαγών σε πολιτικό και οικονομικό επίπεδο, που θα συμβάλλουν στην ανάπτυξη μιας πραγματικής οικονομίας της βιωσιμότητας, με:
- την υιοθέτηση άμεσα δεικτών βιωσιμότητας, που θα περιγράφουν την οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική βιωσιμότητα της χώρας, σε αντικατάσταση δεικτών που είναι παραπλανητικοί (όπως είναι το ΑΕΠ),
- τον περιορισμό της φορολογίας στην εργασία και επιβάρυνση των δραστηριοτήτων που έχουν περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις,
- την αύξηση των χρηματοδοτήσεων σε εταιρείες και μη κυβερνητικές οργανώσεις που προσλαμβάνουν νέους ή άλλους ανέργους και συμβάλλουν στην επίτευξη κοινωνικών και περιβαλλοντικών στόχων χωρίς να ανακυκλώνουν την ανεργία ή να δημιουργούν εργαζομένους με μειωμένα δικαιώματα,
- την επεξεργασία μέσα από δημόσιο διάλογο ενός σχεδίου μετάβασης της οικονομίας στην οικολογική και κοινωνική βιωσιμότητα (πράσινες επενδύσεις), που θα χρηματοδοτηθεί από δημόσιους και ιδιωτικούς πόρους αλλά θα υποστηριχθεί με φορολογικά και άλλα κίνητρα (π.χ. μειωμένος ΦΠΑ για τις επενδύσεις που θα εξυπηρετούν αυτούς τους στόχους)

Η οικονομική κρίση που ζούμε αυτές τις μέρες επιβεβαιώνει τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ κρατών. Είναι εξ ίσου αναγκαία, όμως, η επανεξέταση των θεσμών και των κανόνων λειτουργίας του χρηματοπιστωτικού συστήματος που διαμορφώθηκε στο Bretton-Woods κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Άλλες ήταν οι προκλήσεις του 1943, άλλες πάλι οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε σήμερα.

Και η απάντηση σ’ αυτές δεν μπορεί παρά να είναι πράσινη.

H Εκτελεστική Γραμματεία”

Από την Ελευθεροτυπία – κατατοπιστικότατο…

Πώς και γιατί έσκασαν οι φούσκες

Οι πικρές αλήθειες για τα γλυκά ψέματα της κρίσης

Των ΚΩΣΤΑ ΚΑΛΛΩΝΙΑΤΗ – ΧΡΗΣΤΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ

Την άλλη όψη της παγκοσμιοποίησης, της ανεξέλεγκτης δράσης των τραπεζών και των «golden boys» βιώνει τώρα η παγκόσμια οικονομία. Η μεγαλύτερη κρίση των τελευταίων δεκαετιών βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη και οι ηγεσίες σε όλο τον κόσμο προσπαθούν με κάθε κόστος να σταματήσουν την αιμορραγία των διεθνών αγορών. *Πόσο σοβαρή είναι αυτή η κρίση και πώς μας επηρεάζει; Τι την προκάλεσε και πόσο θα κρατήσει;

*Πώς ξεκίνησε η καταιγίδα αυτή και γιατί κλιμακώθηκε;

-Η κρίση ξεκίνησε μόλις άρχισε να υποχωρεί η αγορά ακινήτων στις ΗΠΑ στις αρχές του 2007. Εγινε, όμως, αντιληπτή στα χρηματιστήρια μετά τον Αύγουστο του 2007 με τις πρώτες αδυναμίες αποπληρωμής στεγαστικών δανείων. Αυτές αποκάλυψαν τα σαθρά θεμέλια της αγοράς ενυπόθηκων στεγαστικών υψηλού ρίσκου (subprimes). Τα δάνεια αυτά οι τράπεζες που ανέλεγκτα εξέδιδαν, φρόντιζαν να τα «πακετάρουν» σε σύνθετα ή δομημένα ομόλογα με τη μέθοδο της τιτλοποίησης. Μετά, τα πούλησαν στους θεσμικούς επενδυτές (ασφαλιστικές εταιρείες, ασφαλιστικά ταμεία, αμοιβαία κ.λπ.). Τη διαδικασία αυτή διευκόλυναν οι χρηματοπιστωτικές εταιρείες ασφάλισης πιστωτικών ομολόγων (CDS). Τα τελευταία προϊόντα εκδίδονταν για να καλύψουν τον κίνδυνο να χρεοκοπήσει ο εκδότης τους, έτσι ώστε να νιώθει ασφαλής αυτός που θα αγόραζε τα δομημένα ομόλογα. Πρακτικά, όμως, από το γαϊτανάκι αυτό ο πιστωτικός κίνδυνος πέρασε στο σύνολο της χρηματοπιστωτικής αγοράς. Αυτός ο φαύλος κύκλος εξηγεί και το γιατί το πρόβλημα δεν περιορίστηκε στην subprime αγορά (ύψους 1,3 τρισ.), αλλά απλώθηκε σε όλες σχεδόν τις μορφές δανείων (ύψους πολλών τρισ.). Τιτλοποιήθηκαν τα πάντα: εταιρικά δάνεια, καταναλωτικά, φοιτητικά, δημοτικά δάνεια κ.λπ. Αυτός ο λογιστικός πλούτος υπολογίζεται σε 63 τρισ. δολάρια ή περίπου όσο αξίζουν τα αγαθά και οι υπηρεσίες που παράγονται στον πλανήτη στη διάρκεια 14 μηνών (52 τρισ. δολ. ήταν το παγκόσμιο ετήσιο ΑΕΠ). Ηταν θεωρητικός αυτός πλούτος (ή μοχλευμένος, leveraged όπως λέγεται) και τροφοδοτούσε την ανάπτυξη τα προηγούμενα χρόνια. Δημιουργούσε πωλήσεις και κέρδη στις εταιρείες, μεταφράστηκε σε μπόνους δισ. ευρώ για τα golden boys και τώρα χάνεται. Γι’ αυτό και στα χρηματιστήρια έχουν ήδη χαθεί 28 τρισ. δολάρια σε όρους χρηματιστηριακής αξίας.

*Ποιος είναι ο λόγος που κατέρρευσαν κολοσσοί;

-Οι επενδυτικές τράπεζες κατέρρευσαν γιατί επένδυαν με αναλογία άνω του 10 προς 1 (έφθανε το 40 και το 60 προς 1) δανεικά προς ίδια κεφάλαια. Για κάθε ένα δολάριο που είχαν στο χρηματοκιβώτιό τους, δηλαδή, είχαν αναλάβει υποχρεώσεις 40-60 δολαρίων. Οταν υποχώρησαν οι αξίες των επενδύσεών τους, βρέθηκαν να χρωστούν περισσότερα από τα δικά τους κεφάλαια. Το πρόβλημα έγινε χιονοστοιβάδα γιατί δεν περιορίστηκε στις επενδυτικές τράπεζες (που είναι κατ’ εξοχήν η δουλειά τους), αλλά και στις εμπορικές (αυτές δηλαδή που βασικό τους αντικείμενο είναι να παίρνουν καταθέσεις και να χορηγούν δάνεια). Αυτό έγινε με ευθύνη της πολιτικής ηγεσίας των ΗΠΑ. Το 1999 καταργήθηκε ο νόμος Glass-Steagall, ο οποίος θεσπίστηκε από το Κογκρέσο το 1933 για να σταματήσει τις κερδοσκοπικές πρακτικές της δεκαετίας του ‘20 που οδήγησαν στο κραχ του 1929. Με το που έγινε αυτό, οι μεγάλες εμπορικές τράπεζες μπορούσαν πλέον να κάνουν ό,τι και οι επενδυτικές. Να είναι, δηλαδή, ανάδοχοι και να εμπορεύονται τα νέα χρηματοπιστωτικά εργαλεία (βλ. πιστωτικά παράγωγα τύπου MBS, CDO’s, CDS) με τα οποία εκτοξεύθηκε στα ύψη η πιστωτική επέκταση και πολλαπλασιάσθηκαν τα επισφαλή δάνεια. Πρακτικά συνέβη το εξής απίστευτο: η τράπεζα συμβούλευε τους πελάτες της να αγοράσουν το τάδε επενδυτικό προϊόν που η ίδια κατασκεύαζε και πουλούσε. Μάλιστα εισέπραττε και προμήθεια, ως «πλασιέ» αυτού που η ίδια κατασκεύαζε. Δηλαδή και σύμβουλος και μεσίτης.

*Ολα αυτά δεν ελέγχονται από τις κεντρικές τράπεζες;

-Μεγάλη είναι η ευθύνη και των νομισματικών αρχών. Για να αποφύγουν την κρίση του 2000 οι κεντρικές τράπεζες έριξαν τα επιτόκια, (η Fed τα περιόρισε στο 1%). Ετσι, όλοι έσπευσαν να δανειστούν και με φθηνό χρήμα να αγοράσουν ακίνητα ή να επενδύσουν σε χρεόγραφα με υψηλότερες αποδόσεις. Η παγκοσμιοποίηση των χρηματαγορών, η μείωση των επιτοκίων σε μηδενικά επίπεδα στις αρχές της δεκαετίας μας και η ανεξέλεγκτη παραγωγή πιστώσεων από τις τράπεζες μέσω της τιτλοποίησης οδήγησαν στις φούσκες των ακινήτων και μετοχών που σήμερα καταρρέουν παρασύροντας σε ύφεση την οικονομία.

*Οι κυβερνήσεις γιατί δεν αντέδρασαν έγκαιρα;

-Από τον φόβο να μην πληγούν από μαζικές εκροές επενδύσεων. Γιατί η επιβολή εθνικών περιορισμών σε μία παγκοσμιοποιημένη χρηματαγορά ενέχει τον σοβαρό κίνδυνο να φύγουν τα επενδυτικά κεφάλαια προς εκεί όπου δεν υπάρχουν περιορισμοί.

*Γιατί οι τράπεζες έμειναν, όμως, από ρευστό;

-Δεν ξέμειναν όλες οι τράπεζες από ρευστό. Μόνον αυτές που είναι εκτεθειμένες σε «τοξικά» δάνεια και τίτλους και πρέπει να καλύψουν ρευστοποιήσεις από ζημιές, υψηλές επισφάλειες και μελλοντικούς κινδύνους. Το πρόβλημα είναι πως ακόμη και αυτές που έχουν ρευστότητα δεν δανείζουν άλλες γιατί δεν τις εμπιστεύονται. Το πρόβλημα της εμπιστοσύνης είναι άμεσο, όμως ακόμη σοβαρότερο τείνει ίσως να αποδειχθεί το πρόβλημα της στασιμότητας και ύφεσης στην εξυπηρέτηση και αποπληρωμή των -κατά τα άλλα- υγιών δανείων.

*Τι σημαίνει η παρέμβαση των κρατών;

-Η παρέμβαση των κρατών και οι μερικές ή ολικές κρατικοποιήσεις γίνονται για να αποσοβηθεί ένα κύμα αλυσιδωτών χρεοκοπιών και η μετάδοση της κρίσης από ορισμένες μεγάλες τράπεζες σε όλο το τραπεζικό σύστημα. Αυτό που χαρακτηρίζεται σαν «συστημικός κίνδυνος» ή «επίδραση ντόμινο».

*Η μείωση των επιτοκίων μπορεί να δώσει λύση;

-Εάν η μείωση των βασικών επιτοκίων των κεντρικών τραπεζών, περάσει στα επιτόκια με τα οποία κινείται η αγορά (διατραπεζική), τότε ναι φθηναίνει και έτσι διευκολύνονται η επιχειρηματική και η καταναλωτική δραστηριότητα. Ομως οι τράπεζες μετά το στραπάτσο έχουν γίνει αυστηρές στους όρους χορήγησης δανείων. Επιπλέον, τα περιθώρια της μείωσης των επιτοκίων είναι πολύ μικρότερα σε σύγκριση με το παρελθόν. Τέλος, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως η πολιτική του φθηνού χρήματος προκάλεσε τις υπερβολές της αγοράς που σήμερα όλοι πληρώνουμε.

*Το τραπεζικό σύστημα, που λέει ότι δεν είναι εκτεθειμένο, γιατί επηρεάζεται;

-Επηρεάζεται άμεσα λόγω της κακής ψυχολογίας επενδυτών και καταθετών, της αύξησης των επιτοκίων και του κόστους του χρήματος στη διατραπεζική αγορά, της δημοσιονομικής επιδείνωσης και υποβάθμισης των ελληνικών κρατικών ομολόγων, καθώς και της χρηματιστηριακής κρίσης. Πιθανότατα θα αρχίσουν να παρουσιάζονται και επισφάλειες, καθώς και οι ελληνικές τράπεζες χορήγησαν με ευκολία δάνεια που δύσκολα θα αποπληρωθούν σε ορισμένες περιπτώσεις. Επηρεάζεται, όμως, και έμμεσα λόγω της κάμψης των εισοδημάτων και της οικονομικής δραστηριότητας που προκαλεί η αρνητική επίδραση που έχει η διεθνής κρίση πάνω σε νευραλγικούς τομείς της οικονομίας (εξαγωγές, τουρισμός, ναυτιλία, αγορά ακινήτων).

*Πώς επηρεάζει η κρίση τις επιχειρήσεις, αλλά και τους καταναλωτές;

-Καθιστά ακριβότερο και δυσκολότερο τον νέο δανεισμό, αυξάνει το βάρος εξυπηρέτησης των συσσωρευμένων χρεών, συρρικνώνει την αξία των υφιστάμενων περιουσιακών στοιχείων (ακίνητα, μετοχές), μειώνει τα μελλοντικά εισοδήματα και κέρδη και επιδεινώνει τις ήδη ζοφερές προσδοκίες. Η ψυχολογία αλλάζει δραστικά, αφού το όποιο αίσθημα ευημερίας υπήρχε, εξαλείφεται και τη θέση του καταλαμβάνουν η ανασφάλεια και η αβεβαιότητα. Αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας είναι ο περιορισμός της κατανάλωσης λόγω μείωσης της αγοραστικής δύναμης και η αποχή από τις επενδύσεις με παράλληλη στροφή στην αποταμίευση μέχρις ότου ξεκαθαρίσει το τοπίο. Δεν είναι τυχαίο που στην Ελλάδα τους τελευταίους μήνες παρατηρείται μεγάλη πτώση της οικοδομικής δραστηριότητας, κάμψη της βιομηχανικής παραγωγής, σημαντική επιβράδυνση των εξαγωγών, μείωση του όγκου στο λιανικό εμπόριο.

*Θα συνεχιστεί η κατάσταση και πού θα οδηγήσει την αγορά και την οικονομία;

-Σήμερα οι επιπτώσεις φαίνονται στις τιμές των μετοχών και στο κόστος του χρήματος. Σταδιακά θα περνάει στην οικονομία. Οσες επιχειρήσεις δεν αντέξουν την κρίση, θα κλείσουν ή θα απορροφηθούν. Ομως λίγο-πολύ όλες θα αναγκασθούν να περιορίσουν τα έξοδά τους, θα αναβάλουν επενδύσεις και ίσως να περιορίσουν και το προσωπικό τους. Ετσι, η οικονομία μπαίνει σε φαύλο κύκλο, που οδηγεί… από το κακό στο χειρότερο. Στην καλύτερη περίπτωση, οι επόμενοι 12 έως 18 μήνες θα είναι δύσκολοι. Πρωταρχικός στόχος τώρα δεν θα είναι η αύξηση των εισοδημάτων, όσο η διασφάλιση της απασχόλησης και του πλούτου. Η κουλτούρα της υπερκατανάλωσης και μάλιστα με δανεικά έχει τερματιστεί.

*Η Ε.Ε. μπορεί να κάνει κάτι; Και ποια θα είναι η επίπτωση της κρίσης στη λειτουργία της;

-Η Ε.Ε. οφείλει να επιδείξει την αναγκαία ενότητα στην κρίση εάν θέλει να αξιώσει αναλόγως μερίδιο στον νέο διεθνή καταμερισμό εργασίας και τον νέο πολυπολικό κόσμο που θα προκύψει από την επερχόμενη δοκιμασία. Τα νέα δεδομένα ήδη της επιβάλλουν την επεξεργασία κοινής ενεργειακής και εξωτερικής πολιτικής. Η κρίση λογικά πρέπει να την ωθήσει στην επίσπευση της οικονομικής και πολιτικής ολοκλήρωσής της. Εάν αυτό δεν συμβεί, τότε ορισμένοι πιστεύουν ό,τι θα δοκιμαστεί η συνοχή της. Μέχρι στιγμής, πάντως, τα ευρωπαϊκά ανακλαστικά στην κρίση κρίνονται θετικά αν και ανεπαρκή: οι διάφορες χώρες-μέλη αντιμετωπίζουν μεμονωμένα αλλά με παρεμφερή τρόπο τα προβλήματα των τραπεζών τους χωρίς τη δημιουργία κοινού ταμείου παρέμβασης. Η ΕΚΤ προχώρησε σε μία συντονισμένη (με τις άλλες κεντρικές τράπεζες) μείωση επιτοκίου και τη διασφάλιση των καταθέσεων μέχρις ενός ορίου. Καθώς η κρίση αναπόφευκτα θα βαθύνει προσεχώς, πολλά θα εξαρτηθούν από την ερμηνεία και εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας που περιορίζει τα δημόσια ελλείμματα στο 3% και από την προσέγγιση μεταξύ ευρωπαϊκού Βορρά και Νότου στο θέμα αυτό. Το πρόβλημα, βέβαια, είναι ότι μέχρι στιγμής η κυκλοφορία του ευρώ στηρίζεται στη δημοσιονομική πειθαρχία και η χαλάρωσή της πιθανότατα θα έχει επιπτώσεις στο νόμισμα.

*Αν οι καταθέσεις είναι εγγυημένες, ποιος θα πληρώσει;

-Υπάρχει κοινό τραπεζικό ταμείο (το Ταμείο Εγγύησης Καταθέσεων) που εγγυάται. Οτιδήποτε αυτό δεν μπορέσει να καλύψει, αναλαμβάνει το κράτος (σύνολο καταθέσεων μέχρι 100.000 ευρώ για τρία χρόνια).

*Πότε θα υπάρξει φως στην άκρη του τούνελ;

-Στην αγορά λένε πως το φως της αυγής εμφανίζεται όταν επικρατεί το πιο πυκνό σκοτάδι. Δηλαδή, όταν όλοι έχουν για τα καλά απελπιστεί και δεν περιμένουν κάτι καλύτερο. Προφανώς, δεν έχουμε ακόμη φθάσει εκεί, αφού οι πολλοί αναμένουν ή ελπίζουν ακόμη σε μία γρήγορη ανάκαμψη των αγορών τη στιγμή που η οικονομία δεν έχει ακόμη εισέλθει σε ύφεση. Ουσιαστική ανάκαμψη, πάντως, θα υπάρξει μόνον όταν ξεκαθαρίσει η αγορά από τις νοσηρές κερδοσκοπικές πρακτικές και η οικονομία από τις προβληματικές και υπερχρεωμένες επιχειρήσεις. Η ιστορία δείχνει πως το καθήκον αυτό επιτελείται μέσω της οικονομικής ύφεσης, γι’ αυτό και είναι επίπονο: Οσο, δε, μεγαλύτερες είναι οι ανισορροπίες και οι στρεβλώσεις της αγοράς από την περίοδο της ξέφρενης ανάπτυξης, τόσο μεγαλύτερη είναι η διάρκεια των προσαρμογών και της ύφεσης. Ενας ορίζοντας μέχρι το 2010 είναι ίσως ρεαλιστικός έως και αισιόδοξος.

*Ποιες τακτικές να ακολουθήσω για προφύλαξη;

-Μειώστε τα χρέη και τις περιττές δαπάνες σας και επιμερίστε τον πλούτο σας κατά τρόπο που να διαθέτετε όσο το δυνατόν πιο ασφαλείς επενδύσεις: κατά προτίμηση, καταθέσεις σε ευρώ και κρατικά ομόλογα. Επενδυτικές ευκαιρίες ασφαλώς θα υπάρξουν στη διάρκεια της κρίσης, όμως στη φάση αυτή χρειάζεται εξαιρετικά μεγάλη σύνεση.

ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ – 12/10/2008

καπου διάβασα το εξής:
στη Wall Street ως επί το πλείστον συγκεντρώνουν κεφάλαια μέσω τεχνικών μαρκετινγκ και τηλεπωλήσεων και όχι απαράιτητα επειδή τα διαχειρίζονται σωστά. Υπάρχει λοιπόν η τεχνική της “τελευταίας μεγάλης συναλλαγής” ως εξής…
Ερχεται ο πελάτης στον χρηματιστή απογοητευμένος γιατί οι επενδύσεις δεν πήγαν καλά όπως ήταν αναμενόμενο αφού ο χρηματιστής τον καθοδήγησε σε μια σειρά συναλλαγών μόνο και μόνο για να εισπράττει προμήθειες. Τότε ο χρηματιστής προκειμένου να βγάλει μια ακόμη μεγάλη τελευταία προμήθεια από τον πελάτη τον οποίο σίγουρα θα χάσει του λέει: “έχω μια σίγουρη πληροφορία, φέρε μου όσα λεφτά έχεις και θα ξανακερδίσουμε όλα τα χαμένα σε μία συναλλαγή”. κατά πάσα πιθανότητα τα λεφτά χάνονται ξανά αλλά μπορεί και όχι. Αυτή είναι η λογική του σχεδίου Πολσον – Φέρτε μου όσα λεφτά σας έμειναν να τα ρίξουμε σε μια τελευταία ζαριά!