czubul

Οι Οικολόγοι Πράσινοι καταθέτουν για διάλογο τις προτάσεις τους για την Παιδεία

Η ελληνική Παιδεία χρειάζεται εκπαιδευτικές μεθόδους που να προωθούν την κριτική σκέψη και όχι την απομνημόνευση, την απόκτηση δεξιοτήτων και όχι τη συσσώρευση γνώσεων, αύξηση των δαπανών, πράσινα σχολεία, με ενεργό συμμετοχή των μαθητών και των εκπαιδευτικών και σε αλληλεπίδραση με τις γύρω τους κοινότητες, δικαίωμα επιλογής μαθημάτων και ελεύθερο χρόνο για τους μαθητές.

Εν όψει της προ ημερησίας διατάξεως συζήτησης για την Παιδεία στη Βουλή, οι Οικολόγοι Πράσινοι καταθέτουν για διάλογο τις προτάσεις τους πάνω στο τεράστιο αυτό θέμα, με όση σαφήνεια και συντομία είναι δυνατόν, και αφορούν το Πρωτοβάθμιο και Δευτεροβάθμιο επίπεδο.

Οι βασικές αρχές μιας εκπαιδευτικές μεταρρύθμισης πρέπει να εστιάζονται στα εξής:

· Το σχολείο να γίνει πιο ελκυστικό για τους μαθητές, με αλλαγές στο περιεχόμενο και τις μεθόδους εκπαίδευσης.

· Η εκπαιδευτική διαδικασία να επικεντρώνει περισσότερο στην ανάπτυξη της συνολικής προσωπικότητας των μαθητών, ώστε να γίνουν ενεργοί και υπεύθυνοι πολίτες.

· Οι εκπαιδευτικοί να λειτουργούν ως εμψυχωτές της εκπαιδευτικής ομάδας και όχι ως απόλυτοι άρχοντες της τάξης ή και αποστασιοποιημένοι «υπάλληλοι» που κρίνονται ίσως και με κομματικά κριτήρια.

· Οι μαθητές να αντιμετωπίζονται ως υποκείμενα που συν-διαμορφώνουν τη διαδικασία εκπαίδευσής τους και να έχουν λόγο και για τα άλλα θέματα που τους απασχολούν ως νέους και πολίτες.

· Το «μάθημα» πρέπει να είναι συμμετοχικό και να αξιοποιεί την έρευνα, την αναζήτηση, την παρατήρηση και όχι απλώς την αποστήθιση.

· Το εκπαιδευτικό σύστημα πρέπει να στραφεί σε νέες μεθόδους, ώστε η απόσταση εκπαιδευτικού – μαθητή να μειωθεί, να καλλιεργηθεί πνεύμα ομαδικής δουλειάς, που αναδεικνύει όμως και τις προσωπικότητες.

· Η εκπαιδευτική πολιτική και καθημερινότητα να λαμβάνει υπόψη ότι οι μαθητές είναι ευαίσθητα άτομα με πολλές ανάγκες, χρειάζονται να παίξουν, να νοιώσουν τρυφερότητα, να αγαπήσουν, να μάθουν με σωστό και δημιουργικό τρόπο, να αμφισβητήσουν, να δημιουργήσουν, να εκφραστούν.

· Τα ίδια τα σχολεία θα πρέπει να είναι ο πυρήνας της προσπάθειας για οικολογική αναγέννηση της γειτονιάς και των πόλεων μας και όχι παράδειγμα προς αποφυγή.

Παρά την ιστορικά μεγάλη αξία που δίνουν οι Έλληνες πολίτες στην Παιδεία, οι ελληνικές κυβερνήσεις απέτυχαν παταγωδώς να δημιουργήσουν ένα στοιχειωδώς αξιοπρεπές εκπαιδευτικό σύστημα, που, εκτός από την απόκτηση γνώσεων, να ενθαρρύνει την κριτική σκέψη, να βελτιώνει τις ικανότητες και δεξιότητες του σύγχρονου πολίτη, να δημιουργεί ευκαιρίες διαλόγου και συμμετοχής σε όλα τα επίπεδα της σχολικής ζωής, διαμορφώνοντας έτσι σταθερές βάσεις για την ελληνική δημοκρατία. Αντίθετα, οι προτεινόμενες αλλαγές στο εξεταστικό για την πρόσβαση στα ΑΕΙ λειτουργούν στην κατεύθυνση της 16ωρης «πλήρους απασχόλησης» των μαθητών του Λυκείου, μιας και προβλέπουν επιπλέον μαθήματα το απόγευμα.

Σεβασμός στο μαθητή και στις πολλαπλές ανάγκες του

Το σημερινό εξαιρετικά αναποτελεσματικό εκπαιδευτικό σύστημα περιστρέφεται γύρω από τις εξετάσεις και την πρόσβαση στο Πανεπιστήμιο, υποβαθμίζοντας την ουσία της Παιδείας και εξοντώνει τους μαθητές, προσθέτοντας συνεχώς ατέλειωτες ώρες ανούσιων, συχνά, μαθημάτων και δασκαλοκεντρικών μεθόδων. Την ίδια στιγμή, μαθητές άλλων ευρωπαϊκών χωρών, όπως οι Φιλανδοί, τα καταφέρνουν με λιγότερες ώρες μαθηματικών και πολύ περισσότερες καλλιτεχνικών μαθημάτων και με 5ωρα ωρολόγια προγράμματα αντί των δικών μας 7ωρων.

Ταυτόχρονα, πολλά σχολεία στεγάζονται σε άθλιες συνθήκες (υπόγεια, ενοικιαζόμενοι χώροι, χωρίσματα με γυψοσανίδες, ελλιπής φροντίδα των χώρων, έλλειψη αιθουσών και υποδομών, αμίαντος, διπλοβάρδια), οι νέες τεχνολογίες είναι κάτι καινούριο για πολλά σχολεία ή παντελώς άγνωστο για πολλά άλλα, οι μαθητές με τεράστιο, σε σχέση με το σώμα τους, φορτίο μέσα στις σχολικές τσάντες, περιορίζονται σε ρόλο παθητικού ακροατή ή παπαγάλου για τις αλλεπάλληλες εξετάσεις, τα μαθήματα όλα είναι υποχρεωτικά και η ελεύθερη επιλογή μαθημάτων από τους μαθητές απουσιάζει πλήρως, όπως και ο ελεύθερος χρόνος τους.

Δεν είναι τυχαίο ότι κάθε χρόνο ξεσπούν αποχές και καταλήψεις σχολείων, αποτυπώνοντας την κρίση που διαπερνά το εκπαιδευτικό σύστημα.

Ποιος διαμορφώνει τις εξελίξεις στην Παιδεία

Η διαβόητη «παραπαιδεία» (ακατανόητη για τους υπόλοιπους Ευρωπαίους) ζει και βασιλεύει, η Διοίκηση της εκπαίδευσης από τη σχολική μονάδα έως τις διευθύνσεις των νομών και Περιφερειών παραδίδονται σε κομματικά στελέχη του εκάστοτε κυβερνώντος κόμματος, δημιουργώντας ένα ισχυρά κεντρικά ελεγχόμενο σύστημα, που εμφανώς δεν εμπιστεύεται τα μέλη της εκπαιδευτικής κοινότητας. Τα αναλυτικά προγράμματα πιέζουν ασφυκτικά εκπαιδευτικούς και μαθητές, χωρίς να αφήνουν περιθώρια για δημιουργικές πρωτοβουλίες σε κάθε σχολείο για την Περιβαλλοντική Εκπαίδευση, την Αγωγή Υγείας και τα Πολιτιστικά θέματα.

Αποτελούν πια ενδημικά χαρακτηριστικά η συνεχής μείωση των δαπανών για την Παιδεία (η Ελλάδα είναι η τελευταία στην Ευρώπη και στις τελευταίες θέσεις του ΟΟΣΑ), η ανορθολογική διαχείριση των υπαρχόντων πόρων, οι απηρχαιωμένες παιδαγωγικές αντιλήψεις και η κυριαρχία της αναξιοκρατίας, με την υποστήριξη των κομμάτων που κυβέρνησαν στη χώρα μας. Η εδραιωμένη αναξιοπιστία, εμποδίζει το να βρεθούν τρόποι βελτίωσης της ποιότητας του εκπαιδευτικού έργου, χωρίς να καταρρακώνεται η προσωπικότητα των εκπαιδευτικών και να εξασφαλίζεται η ουσιαστική επιμόρφωσή τους.

Επιπλέον, φοβόμαστε ότι η εγκατάλειψη της δημόσιας εκπαίδευσης στα χέρια χορηγών και ιδιωτικών εταιρειών θα προκαλέσει απαράδεκτες καταστάσεις, σαν αυτές που έχουν δημιουργηθεί σε άλλες χώρες, με την ανάληψη σχολικών κυλικείων κι εστιατορίων από εταιρείες φαστ φουντ και την επιβολή λανθασμένων διατροφικών προτύπων, με τη συγγραφή βιβλίων Χημείας από πολυεθνικές εταιρείες χημικών, που θέτουν στο περιθώριο την πράσινη χημεία κ.ο.κ.

Να ανοίξουμε το σχολείο στην κοινωνία

Με τις ραγδαίες εξελίξεις στα οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά /κλιματικά θέματα, το εκπαιδευτικό σύστημα χρειάζεται να αποκτήσει γρήγορα αντανακλαστικά και ευελιξία, η γνώση να συνδυάζεται με κριτική στάση, η ομαδικότητα να εξισορροπείται με την ανάπτυξη της προσωπικότητας και των ξεχωριστών ικανοτήτων κάθε παιδιού. Βασικό ζητούμενο πλέον είναι η δυνατότητα των παιδιών να καταλαβαίνουν τι γίνεται σήμερα στον κόσμο και να παρεμβαίνουν με το δικό τους τρόπο.

Προτείνουμε να καθιερωθεί μια «μέρα ανοικτού στην κοινωνία σχολείου» κάθε εβδομάδα. Την μέρα αυτή οι μαθητές και οι εκπαιδευτικοί θα συζητάνε οργανωμένα, θα συνεργάζονται ισότιμα. Οι μαθητές θα παρουσιάζουν ομαδικές εργασίες για σύγχρονα θέματα, θα υπάρχει άμεση επαφή των μαθητών με τη φύση, θα συζητιούνται τα όνειρα και τα προβλήματα των νέων, θέματα ποιότητας ζωής, προστασίας του περιβάλλοντος, κοινωνικής υπευθυνότητας, ανθρωπίνων δικαιωμάτων, γνωριμίας και διαλόγου των πολιτισμών, διατροφής, αναβάθμισης της πόλης, της γειτονιάς, του σχολείου. Αυτή η εμπειρία μπορεί να γίνει το καλύτερο «μάθημα». Αυτό το πείραμα (ανάλογες εμπειρίες υπάρχουν ήδη σε κάποιες χώρες) μπορεί να οδηγήσει -συγκροτημένα και μετά από αξιολόγηση – σε βαθιές αλλαγές του εκπαιδευτικού μοντέλου αλλά και σε ουσιαστική συμμετοχή των νέων στις κοινωνικές εξελίξεις. Οι μεθοδολογίες και η πολύχρονη εμπειρία της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, χιλιάδες εκπαιδευτικοί που είναι εξοικειωμένοι με παρόμοιους ρόλους καθώς και η κοινωνία των πολιτών και αξιόπιστες περιβαλλοντικές και κοινωνικές ΜΚΟ μπορούν να στηρίξουν μια παρόμοια «επανάσταση» στην εκπαίδευση.

Οι Οικολόγοι Πράσινοι προτείνουν:

· Άμεση αύξηση δαπανών για την Παιδεία και αυστηρός έλεγχος για την ορθολογική διάθεσή τους, με αξιολόγηση των αποτελεσμάτων που επιτυγχάνονται με τους πόρους που διατίθενται. Επίλυση του κτιριακού, τόσο όσο προς την επάρκεια όσο και ως προς την ποιότητα. Μείωση του αριθμού των μαθητών ανά τμήμα.

· Επανεξέταση του όγκου της διδακτέας ύλης, αναμόρφωση των αναλυτικών προγραμμάτων και μείωση του κρατικού ελέγχου, προς την κατεύθυνση της ανάπτυξης της φαντασίας και της δημιουργικότητας κι ενθάρρυνση της αλληλεπίδρασης του σχολείου με την τοπική κοινότητα, μέσα από την ενεργό συμμετοχή των μαθητών και των εκπαιδευτικών στα ζητήματα της περιοχής τους.

· Δικαίωμα στην επιλογή –δικαίωμα στον ελεύθερο χρόνο. Κατάργηση του μοναδικού σχολικού βιβλίου και μείωση του αριθμού των μαθημάτων ανά τάξη. Από το Δημοτικό μέχρι το Λύκειο και το Πανεπιστήμιο, κάθε μαθητής θα πρέπει να έχει αρκετό ελεύθερο χρόνο και το δικαίωμα να επιλέγει μαθήματα ανάλογα με τα ενδιαφέροντά του.

· Πράσινα σχολεία. Να δεσμευθούν οι υπεύθυνοι υπουργοί βάσει 10ετούς χρονοδιαγράμματος για κάλυψη των ενεργειακών αναγκών των σχολείων με ήπιες μορφές ενέργειας και βιοκλιματική αρχιτεκτονική, εξοικονόμηση νερού, κήπους, χρώματα, υψηλή αισθητική, αυλές χωρίς τσιμέντο αλλά με χώμα, δέντρα και πράσινο. Οι νέες τεχνολογίες να μπουν σε κάθε αίθουσα, βιολογικά προϊόντα σε όλα τα σχολικά κυλικεία, μαγειρεμένο υγιεινό φαγητό σε όλα τα ολοήμερα.

· Νέες δομές, δημοκρατικότερη οργάνωση του σχολείου, άνοιγμά του στην κοινωνία και τις εξελίξεις, ώστε να επιτρέπουν σε μαθητές κι εκπαιδευτικούς να συναποφασίζουν για τα σημαντικά ζητήματα του σχολείου. Οι δημιουργικές δραστηριότητες όπως προγράμματα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης, Αγωγής Υγείας και Πολιτιστικών να επεκταθούν με ταυτόχρονη επιμόρφωση των εκπαιδευτικών σε εναλλακτικές μορφές διδασκαλίας. Τα στελέχη της εκπαίδευσης οφείλουν να εκλέγονται και όχι να διορίζονται. Ζητούμε να ιδρυθούν Κέντρα Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης σε όλα τα μεγάλα -τουλάχιστον- αστικά κέντρα και να εκπαιδευτεί το προσωπικό τους κατάλληλα.

· Κατάργηση των εισαγωγικών εξετάσεων και ταυτόχρονη θέσπιση αξιόπιστης ανώτερης εκπαίδευσης, με αποσυμφόρηση του δρόμου προς τα ΑΕΙ και ΤΕΙ

· Ολοήμερο σχολείο που να καλύπτει τις επιπλέον ανάγκες των μαθητών στην εκμάθηση ξένων γλωσσών, μουσικών οργάνων κ.α., στην άθληση, στη στήριξη αδύνατων μαθητών με ενισχυτική διδασκαλία κ.α.

Τι είδους διάλογος

Για να προχωρήσουν όλα αυτά θα πρέπει να υπάρξει μια ευρύτατη διαβούλευση στη βάση της ελληνικής κοινωνίας σε τοπικό επίπεδο (κι όχι ένας διάλογος κωφών στην κορυφή), που να υποστηρίζεται από ένα ενεργό εκπαιδευτικό, μαθητικό και φοιτητικό κίνημα, με στόχο τη δημοκρατία στο σχολείο, το σεβασμό της διαφορετικότητας, την υπεράσπιση των δικαιωμάτων των εκπαιδευομένων και των εκπαιδευτικών, τη δημιουργία καλύτερων υποδομών σε κάθε σχολείο, τη μάθηση που έχει νόημα για τους μαθητές και για τη ζωή τους στο μέλλον. Η υπόθεση της Παιδείας είναι πρώτα απ’ όλα υπόθεση όλων αυτών που συμμετέχουν σε αυτήν. Δεν θέλουμε όμως έναν ακόμη διάλογο, που θα χρησιμοποιηθεί για να καταλαγιάσει τα πνεύματα και να καταλήξει στα συρτάρια κάποιου υπουργού, όπως έχει συμβεί στο παρελθόν. Θέλουμε να δούμε να γίνονται πράξη οι προτάσεις και να αξιολογείται η εφαρμογή τους με στόχο τη βελτίωση τους.

Η οργή και η αμφισβήτηση που εκφράστηκε μετά τη δολοφονία του Αλέξη έδειξαν ξεκάθαρα πως οι τωρινοί έφηβοι έχουν θεμελιώδεις αντιρρήσεις για τον τρόπο με τον οποίο τους αντιμετωπίζει η πολιτεία, απορρίπτουν τη διαφθορά και το πελατειακό σύστημα, τον καταναλωτισμό και τον προκλητικό πλουτισμό πολιτικών και κοινωνικών παραγόντων. Προτείνουμε να ξεκινήσει μια διαδικασία «ακρόασης» των απόψεών τους, να σταματήσουν οι παιδαγωγικά απαράδεκτες και κοινωνικά αδιέξοδες κατασταλτικές μέθοδοι ενάντια σε μαθητές (π.χ. η προσαγωγή μαθητών σε δίκη με τον αντιτρομοκρατικό νόμο στη Λάρισα) και να τους εμπιστευθούμε περισσότερο, δίνοντάς τους ψήφο στα 16 και ενεργό ρόλο στο σχολείο. Απαιτείται δομημένος διάλογος από τα κάτω, που θα διαπεράσει όλες τις κοινωνικές λειτουργίες και θα οδηγήσει σε μια δημοκρατική και πολιτική αναγέννηση της χώρας.

Θέλουμε ένα σχολείο που να εμπνέει τους εκπαιδευτικούς αλλά να επικεντρώνεται στους μαθητές, γιατί είναι αυτοί που συνδέονται με ένα μοναδικό τρόπο με το μέλλον, όσο κανένας ενήλικας, που έχουν φαντασία, δημιουργικότητα και συχνά αναζητούν απεγνωσμένα ευκαιρίες για να αναλάβουν ευθύνες για τη ζωή τους και το μέλλον.

Ο καθηγητής Θεόδωρος Καρούνος σχολιάζει τις επαγγελίες της «ψηφιακής δημοκρατίας» και «ξορκίζει» τις ανεπιθύμητες για μερικούς προοπτικές της.

Η αλματώδης εξέλιξη του διαδικτύου, τόσο σε ζητήματα δομής όσο και περιεχομένου είναι συνδεδεμένη με την εμφάνιση του «ελεύθερου λογισμικού» και των κοινοτήτων που υποστηρίζουν την φιλοσοφία της ύπαρξής του.

Όταν χιλιάδες χρήστες-προγραμματιστές συγκροτούν κοινότητες εντός των οποίων μπορούν να μελετήσουν, να εκτελέσουν, να αντιγράψουν και να αναδιανείμουν λογισμικό ελεύθερα, χωρίς αυτό κατ’ ανάγκη να είναι και δωρεάν, τότε οι προοπτικές κοινωνικής οργάνωσης που διανοίγονται είναι εξαιρετικές.

«Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η υποχρέωση της επαναδιάθεσης του λογισμικού στην αγορά, με την αρχική άδεια που αποκτήθηκε είναι σημαντική», σχολιάζει ο κ. Καρούνος, πρόεδρος της Εταιρείας Ελεύθερου Λογισμικού/Λογισμικού Ανοικτού Κώδικα (ΕΕΛ/ΛΑΚ) και καθηγητής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, υπογραμμίζοντας ότι η πρακτική της χρήσης λογισμικού ανοιχτού κώδικα και η μετέπειτα ιδιοποίησή του είναι ίδιον των υπανάπτυκτων αγορών.

«Κοινωνίες της αυτοοργάνωσης»

Αν κάποιος ήθελε να περιγράψει την φιλοσοφία του ελεύθερου λογισμικού και τα οφέλη που προκύπτουν από αυτήν, τότε το κυρίαρχο δομικό στοιχείο είναι η αυτοοργάνωση.

Από την στιγμή που δίδεται η ελευθερία στον χρήστη να τροποποιήσει κάποιο πρόγραμμα χωρίς τον «καταναγκασμό» της λήψης άδειας και την υποβολή οικονομικού αντίτιμου για αναπαραγωγή, η έννοια της ατομικής δημιουργίας περιέρχεται στα χέρια της κοινότητας.

Οποιαδήποτε αλλαγή γίνεται στον εκάστοτε κώδικα, συμβάλει στην απρόσκοπτη διάδοση της γνώσης με γνώμονα το κοινό συμφέρον. Σύμφωνα με τον κ. Καρούνο, η χρήση και οι πόροι του ελεύθερου λογισμικού κατευθύνονται στη βελτίωση του συστήματος και όχι στην επώδυνη αγορά αδειών, όπως της συμφωνίας του Ελληνικού Δημοσίου με την Microsoft για το λειτουργικό των Windows.

«Η εκπαίδευση ταιριάζει με τη φιλοσοφία του Ανοιχτού Λογισμικού διότι η διαδικασία της μάθησης είναι μια ανοιχτή διαδικασία όπου η γνώση διαδίδεται, συμβάλλοντας έτσι στην εξέλιξη», εξηγεί ο κ. Καρούνος και απαντά στο πως είναι δυνατόν να αμφισβητηθεί το κύρος και η «αυθεντία» του δασκάλου-καθηγητή.

«Παρακολουθώντας αρκετά συνέδρια την περασμένη δεκαετία στο εξωτερικό, είδα ότι αρκετοί καθηγητές είχαν βρει ‘συνεργάτες’ στο χώρο των μαθητών. Για παράδειγμα, μια καθηγήτρια στο Tέξας άφηνε τους καλούς μαθητές, μέσα από μια mailing list, να δίνουν απαντήσεις σε δύσκολες ερωτήσεις -που ούτε και η ίδια μπορούσε- στους συμμαθητές τους. Παρόλο που αρκετές φορές τέθηκε ζήτημα κύρους, η ίδια καθηγήτρια θεωρούσε ότι ο ρόλος της ως ‘προπονήτριας’ της όλης διαδικασίας ωθούσε το επίπεδο της τάξης…», περιγράφει ο κ. Καρούνος.

Το γερμανικό παράδειγμα

Αν και μέχρι στιγμής, οι servers και τα ευρύτερα προγράμματα του Διαδικτύου κυριαρχούνταν από το ελεύθερο λογισμικό, την τελευταία δεκαετία και με ιδιαίτερη «ένταση» τα τελευταία τρία με τέσσερα χρόνια, η είσοδος του ελεύθερου λογισμικού σε καθημερινή χρήση (browser, εφαρμογές office) βαίνει αυξανόμενη.

Όπως μας πληροφορεί ο κ. Καρούνος, «στην Ελλάδα, όπως και στην υπόλοιπη Ευρώπη, το ποσοστό χρήσης σε δημοφιλή προγράμματα όπως το Firefox και το Open Office κυμαίνεται κατά περίπτωση γύρω στο 20%-30%, στο Linux η χρήση αγγίζει το 40% ενώ σε καθημερινή χρήση (e-mail) τα ποσοστά αν και είναι χαμηλά (4%) φαίνεται να κινούνται ανοδικά.

Αλήθεια είναι ότι η ασφάλεια χρήσης ενός λογισμικού που προηγουμένως έχει υποστεί τροποποιήσεις και αναβαθμίσεις από πολλούς προγραμματιστές, θα μπορούσε ενδεχομένως να λειτουργήσει αποτρεπτικά στη διάδοση του.

Η κατάσταση ωστόσο φαίνεται να είναι αρκετά διαφορετική, αφού δεν είναι λίγοι οι ιδιωτικοί και δημόσιοι οργανισμοί που χρησιμοποιούν τέτοιου τύπου λογισμικό για να καλύψουν τις ανάγκες τους σε λογισμικό.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα, όπως εξηγεί ο κ. Καρούνος, αποτελεί το γερμανικό υπουργείο Εξωτερικών που απαγόρευσε τη χρήση οποιουδήποτε άλλου λογισμικού εκτός του ειδικά προσαρμοσμένου στις ανάγκες του, λειτουργικού συστήματος Linux. Η εξέλιξη αυτή μάλιστα συντελέστηκε ακριβώς επειδή οι Γερμανοί διαπίστωσαν την αυξημένη ασφάλεια που μπορούσε να παρέχει το συγκεκριμένο λειτουργικό, ειδικά μετά τις μετατροπές που εφάρμοσε το υπουργείο.

Κρίσιμο πεδίο για την ανάπτυξη του λογισμικού ανοιχτού κώδικα είναι τα πρότυπα. Η μεγάλη μάχη που δίνεται ανάμεσα στη Microsoft και υπέρμαχων ανάπτυξης του ΛΑΚ, στον Διεθνή Οργανισμό Τυποποίησης αφορά την επικράτηση ή όχι του Open Document Format, δηλαδή το πρότυπο αποθήκευσης κειμένων, που είναι κλειστό. «Ξεκλειδώνοντας το πρότυπο αποθήκευσης» εξηγεί ο κ. Καρούνος, «στην ουσία ξεκλειδώνεται και ο πελάτης», όντας πλέον ελεύθερος να χρησιμοποιήσει οποιοδήποτε λογισμικό επιθυμεί και να αποθηκεύσει τη δουλειά του.

Στην ανάπτυξη του ΛΑΚ, εφαρμόζεται η αρχή του «ένας – δέκα – εκατό», όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο καθηγητής του ΕΜΠ. Αυτό πρακτικά σημαίνει, ότι ένας είναι εκείνος που ασχολείται ενεργά στην ανάπτυξη του προϊόντος, δέκα ακόμη συμμετέχουν πιο χαλαρά κάνοντας τροποποιήσεις, και εκατό άλλοι το χρησιμοποιούν.

Ελληνική πρωτοβουλία

Η Ελληνική Εταρεία Λογισμικού Ανοιχτού Κώδικα, της οποίας πρόεδρος διατελεί σήμερα ο κ. Καρούνος, αριθμεί ως μέλη της περίπου 25 πανεπιστήμια, ΤΕΙ και ερευνητικά κέντρα, με στόχο τη δημιουργία μια «βιβλιοθήκη προγραμμάτων» που μπορούν να συμβάλλον στην εκπαιδευτική διαδικασία. «Βασικός μας στόχος είναι να πάρουμε προγράμματα που διατίθενται ελεύθερα και να τα διαχύσουμε σε επιστημονικές κοινότητες ώστε να χρησιμοποιηθούν στην παραγωγική διαδικασία» αναφέρει ο κ. Καρούνος. Ταυτόχρονα, στόχος της εταιρείας είναι η επικοινωνία με κοινότητες ανοιχτού λογισμικού και ο συντονισμός τους προς κοινές κατευθύνσεις, κατά βάση εκπαιδευτικού-μαθησιακού περιεχομένου.

Η χρήση λογισμού ανοιχτού κώδικα από τις ελληνικές δημόσιες υπηρεσίες είναι κατά βάση θέμα πολιτικής βούλησης, θεωρεί ο κ. Καρούνος. Από τη στιγμή που η χώρα μας δεσμεύεται από τη Microsoft με μία σύμβαση στο υψηλότερο επίπεδο, αυτό έχει αναπόφευκτα παρενέργειες στα χαμηλότερα επίπεδα και στα υπουργεία. Σύμφωνα με την ΕΛΑΚ, η Ελλάδα θα πρέπει αφενός να καταγγείλει τη σύμβαση, όπως έχουν κάνει άλλες ευρωπαϊκές χώρες, και αφετέρου να ορίσει πολιτικές υιοθέτησης του ανοιχτού λογισμικού σε όλους τους τομείς και πάνω απ’ όλα στην εκπαίδευση και στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Πολλά τα οφέλη

Σημαντικότερο όφελος από τη χρήση λογισμικού ανοιχτού κώδικα για μια οικονομία, δεν είναι κατά βάση το οικονομικό, αλλά κυρίως το αναπτυξιακό που εστιάζεται στη δημιουργία μιας ανταγωνιστικής αγοράς πληροφορικής υψηλού επιπέδου.

Ταυτόχρονα, το ανοιχτό λογισμικό καταργεί τη σχέση hardware-λογισμικού, που χαρακτηρίζει ως «φαύλο κύκλο» ο κ. Καρούνος. Χωρίς ιδιαίτερες απαιτήσεις σε ότι αφορά επεξεργαστική ισχύ, μνήμη και γραφικά περιβάλλοντα, το ελεύθερο λογισμικό μπορεί να χρησιμοποιηθεί από την πλειοψηφία των χρηστών. «Με αυτό τον τρόπο, αντί το ελληνικό Δημόσιο να αναζητά καινούργιους υπολογιστές που θα χρησιμοποιούν προγράμματα με άδεια χρήσης, θα μπορούσε να εγκαταστήσει ελεύθερο λογισμικό στους ήδη υπάρχοντες», καταλήγει ο κ. Καρούνος.

Των Πάνου Αθανάσαινα (patha@kathimerini.gr)
Xρήστου Σύλλα (syllas@kathimerini.gr)
www.kathimerini.gr

Η τραγική δολοφονία του 15χρονου Αλέξη Γρηγορόπουλου μας έχει συγκλονίσει όλους. Είναι φυσικό να το νιώθουμε παιδί όλων μας αλλά και συμμαθητή μας. Στη θέση του θα μπορούσε να είναι οποιοσδήποτε άλλος. Είναι φυσικό να ξεχειλίζουν τα συναισθήματα οργής, να βγαίνουμε στους δρόμους και να απαιτούμε την τιμωρία των ενόχων και όσων όπλισαν το χέρι τους. Ταυτιζόμαστε με τους μαθητές που πολιορκούν τα αστυνομικά τμήματα, που ξεγυμνώνονται στη ΓΑΔΑ και μοιράζουν λουλούδια, που αντιδρούν με αυθόρμητο και ευφάνταστο τρόπο και απαιτούν να τιμωρηθούν επιτέλους οι ένοχοι: πολιτική και αστυνομική ηγεσία, δολοφόνοι του παιδιού.

Οι Οικολόγοι Πράσινοι κατανοούν την οργή των νέων ανθρώπων που νοιώθουν όλο και περισσότερο ότι χάνεται η ελπίδα. Παράλληλα, όμως, είναι χρέος όλων μας να αναζητήσουμε με νηφαλιότητα τους τρόπους που θα διασφαλίσουν ότι δε θα ξανασυμβεί ποτέ τέτοιος θάνατος, ότι δε θα ανατροφοδοτείται με πράξεις αντεκδίκησης –και μάλιστα τυφλές- ο αδιέξοδος δρόμος της βίας. Και να μετατρέψουμε τα αισθήματα οργής σε ένα κίνημα για πολιτικές και θεσμικές αλλαγές, για ανατροπή της κουλτούρας της βίας και για ενδυνάμωση της δημοκρατίας και της δημοκρατικής κουλτούρας.

1. Οι Οικολόγοι Πράσινοι ζητάμε την παραίτηση της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης καθώς και της ηγεσίας της αστυνομίας.

2. Το κλίμα οργής ήταν ήδη φανερό λόγω των συνεχών σκανδάλων, της περιθωριοποίησης της νεολαίας, των οξυμένων προβλημάτων, της πολιτικής και κοινωνικής κρίσης. Σε αυτό το εύφλεκτο κλίμα, η δολοφονία του Αλέξη ήταν η σπίθα που άναψε τη φωτιά. Η όλη στάση της κυβέρνησης συνεχίζει να ρίχνει λάδι στη φωτιά, που τώρα γίνεται όλο και πιο ανεξέλεγκτη.

3. Ο όλος χειρισμός της δολοφονίας του Αλέξη θυμίζει πολύ τους κυβερνητικούς χειρισμούς σε σχέση με τις πυρκαγιές στα δάση το καλοκαίρι 2007. Με περισσό θράσος η Κυβερνητική Επιτροπή φαίνεται να επιλέγει μια παρόμοια στρατηγική ΚΑΙ για τη σημερινή κρίση.

4. Οι εξοργιστικοί χειρισμοί της κυβέρνησης έχουν δημιουργήσει ανεξέλεγκτες καταστάσεις. Η απόδοση των πολιτικών ευθυνών θα μπορούσε να είναι το πρώτο βήμα για να εκτονωθεί σταδιακά η οργή και η κλιμάκωση της βίας. Αν δεν το καταλαβαίνει η κυβέρνηση από μόνη της, χρειάζεται η κοινωνία να της το υπενθυμίσει με αποφασιστικό αλλά μη βίαιο τρόπο.

5. Όσα συμβαίνουν σήμερα αφορούν την ίδια την ποιότητα της δημοκρατίας μας που έχει πληγωθεί όχι μόνο από τη σφαίρα του αστυνομικού αλλά και από την στάση της κυβέρνησης.

Η ρίζα του κακού σχετικά με τη δολοφονία του Αλέξη βρίσκεται στις ίδιες τις αξίες και την κουλτούρα που, με ευθύνη όλων των κυβερνήσεων, καλλιεργείται στο εσωτερικό της ΕΛ.ΑΣ. με τη στρατιωτική δομή κι εκπαίδευση. Πρέπει να διασφαλισθεί ότι η αστυνομία θα σέβεται τη ζωή των πολιτών, θα προλαμβάνει αντί να πυροδοτεί την ένταση και τις συγκρούσεις, θα χρησιμοποιεί μεθόδους αυτοσυγκράτησης, τεχνικές μη βίαιης επίλυσης κρίσεων και συγκρούσεων και μη χρήσης όπλων.

Η κρίση, όμως, έχει προχωρήσει βαθύτερα, αφορά στις αξίες μιας κοινωνίας που δεν διασφαλίζει ότι τα παιδιά της θα ζήσουν σε ένα καλύτερο περιβάλλον, ούτε καν εξασφαλίζει ότι θα επιβιώσουν αν έρθουν αντιμέτωπα με ένα ανεξέλεγκτο «όργανο της τάξης». Μια ουσιαστική πρωτοβουλία διαλόγου και αυτοκριτικής της πολιτικής ηγεσίας είναι ΜΙΑ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ κίνηση που μπορεί να εκτονώσει την κοινωνική ένταση που έχει προκληθεί.

Πιο αναλυτικά:

Παρακολουθούμε με προσοχή τις κινήσεις της κυβέρνησης, που φαίνεται όμως να υποτιμά τη νοημοσύνη των πολιτών:

· Είναι αδιανόητο να αθωώνει προκαταβολικά ο υπουργός Εσωτερικών την ηγεσία της αστυνομίας από κάθε ευθύνη χωρίς την παραμικρή έρευνα, όταν ο ίδιος ως πολιτικός τους προϊστάμενος έχει ήδη υποβάλει παραίτηση έστω και προσχηματικά.

· Είναι απαράδεκτο να μην έχει διαταχθεί έρευνα για το ποιοι κρύβονται πίσω από την αρχική ανακοίνωση της ΕΛΑΣ για το περιστατικό, που διαστρέβλωνε σκόπιμα τα γεγονότα για να στρέψει την κοινή γνώμη εναντίον του θύματος.

· Είναι προσβλητικό να αποφαίνεται ο πρωθυπουργός ότι δεν υπάρχουν καθόλου πολιτικές ευθύνες, αρνούμενος να αποδεχθεί τις παραιτήσεις των αρμόδιων υπουργών του. Οι πολιτικές ευθύνες είναι δεδομένο ότι υπάρχουν, έστω και μόνο για την παραδοσιακή ατιμωρησία των αστυνομικών που φθάνει μέχρι τη συγκάλυψη περιστατικών όπως η «ζαρντινιέρα» της Θεσσαλονίκης ή οι βασανισμοί μεταναστών στο Αστυνομικό Τμήμα της Ομόνοιας. Καλύπτοντας τους υπουργούς του, ο πρωθυπουργός αναλαμβάνει τις ευθύνες αυτές ο ίδιος προσωπικά.

· Είναι το λιγότερο υποτιμητικό για τη νοημοσύνη μας να δηλώνει αδυναμία η ιατροδικαστική έκθεση να διαπιστώσει κατά πόσο η σφαίρα που έκοψε τη ζωή του Αλέξη είχε ριχθεί κατευθείαν ή όχι.

· Είναι προκλητικό να λέει ο Υπουργός Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης μετά από όσα έχουν γίνει ότι «…θα συνεχίσει να κάνει αυτό που πρέπει…», όταν κανονικά θα έπρεπε να έχει παραιτηθεί η κυβέρνηση.

Η ρίζα του κακού σχετικά με τη δολοφονία του Αλέξη βρίσκεται στις ίδιες τις αξίες και την κουλτούρα που, με ευθύνη όλων των κυβερνήσεων, καλλιεργείται στο εσωτερικό της ΕΛ.ΑΣ.

· Η στρατιωτική δομή και εκπαίδευση, που επισήμως έχει η ΕΛ.ΑΣ. αντίθετα με τις περισσότερες ευρωπαϊκές αστυνομίες, συνδέεται άμεσα με τις αξίες της βίας και της αυταρχικής επιβολής. Αξίζει να ερευνηθεί περισσότερο η εκπαίδευση σε σώματα όπως οι Ειδικοί Φρουροί, ο ρόλος (και η εθνικότητα) ξένων εκπαιδευτών που είχαν κληθεί ενόψει της Ολυμπιάδας του 2004 και η σύνδεσή τους με το διαβόητο «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας» που τόσο επιλεκτικά αξιολογεί την ανθρώπινη ζωή.

· Ο συνδυασμός σταθερού μισθού με προοπτικές «δυναμικής επιβολής του νόμου» είναι αναπόφευκτο να ελκύει στην ΕΛ.ΑΣ. πλήθος ατόμων με βίαιη κουλτούρα. Όμως, χωρίς αποτελεσματικούς μηχανισμούς διαλογής που να αποκλείουν τέτοιους ανθρώπους από θεματοφύλακες των δικαιωμάτων μας, και χωρίς θεσμούς διαρκούς και ανεξάρτητης αξιολόγησης κάθε αστυνομικού για περιστατικά βίας και αυταρχισμού, η αστυνομία εύκολα μετατρέπεται σε εστία διαφθοράς και εγκληματικότητας, όπως συχνά διαπιστώνουμε ότι συμβαίνει.

· Οι τονωτικές ενέσεις στο «ηθικό» των αστυνομικών από υπουργούς όπως ο Β. Πολύδωρας, έχουν νομιμοποιήσει στα μάτια αρκετών την αντίληψη ότι η αστυνομία αποτελεί την καρδιά του κράτους και ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα αφορούν κυρίως όσους δεν ενοχλούν την αστυνομία στο έργο της. Ο φόβος των ψήφων του Λ.Α.Ο.Σ. δεν έχει επιτρέψει καμιά συστηματική αναίρεση τέτοιων αντιλήψεων.

Η κρίση έχει προχωρήσει βαθύτερα, αφορά στις αξίες μιας κοινωνίας που δεν διασφαλίζει ότι τα παιδιά της θα ζήσουν σε ένα καλύτερο περιβάλλον, ούτε καν εξασφαλίζει ότι θα επιβιώσουν αν έρθουν αντιμέτωπα με ένα ανεξέλεγκτο «όργανο της τάξης». Μια ουσιαστική πρωτοβουλία διαλόγου και αυτοκριτικής της πολιτικής ηγεσίας είναι ΜΙΑ ΑΠΑΡΑΊΤΗΤΗ κίνηση που μπορεί να εκτονώσει την κοινωνική ένταση που έχει προκληθεί. Απευθύνουμε έκκληση στα ΜΜΕ να αναδείξουν τα βαθύτερα αίτια της κρίσης και να επικεντρώσουν τη συζήτηση ακριβώς σε αυτά τα θέματα και να μην περιοριστούν στις σπασμένες βιτρίνες για λόγους εντυπωσιασμού.

Τώρα χρειάζεται να απαντήσουμε όλοι, τα πολιτικά κόμματα, οι κοινωνικές οργανώσεις και οι πολίτες, στο κρίσιμο ερώτημα: πώς θα εκπαιδευτεί η αστυνομία ώστε να σέβεται τη ζωή των πολιτών, να προλαμβάνει αντί να πυροδοτεί την ένταση και τις συγκρούσεις, να χρησιμοποιεί μεθόδους αυτοσυγκράτησης, τεχνικές μη βίαιης επίλυσης κρίσεων και συγκρούσεων και μη χρήσης των όπλων; Ας μην ξεχνάμε ότι μια δημοκρατική κοινωνία έχει αναγνωρίσει, τουλάχιστον σε επίπεδο αξιακό και νομοθετικό, ότι ακόμα και ο χειρότερος εγκληματίας πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ανθρώπινο ον και ότι η ζωή κάθε ανθρώπου είναι πολύτιμη.

Αλλά και οι συνδικαλιστικοί φορείς και οι αστυνομικοί θα πρέπει να αναλάβουν πρωτοβουλίες ώστε να σταματήσουν να χρεώνονται τις εγκληματικές συμπεριφορές ανθρώπων που δεν διστάζουν να αφαιρέσουν τη ζωή παιδιών όταν έχουν ως αποστολή να «προστατεύουν τη ζωή και την περιουσία των πολιτών».

Οι Οικολόγοι Πράσινοι ζητάμε, επίσης, άμεσα:

· Να δοθεί στη δημοσιότητα όλος ο υπηρεσιακός φάκελος του δράστη της δολοφονίας και του συνεργού του. Να απαντηθεί αν υπήρχαν καταγγελίες πολιτών για περιστατικά αστυνομικής βίας με συμμετοχή του, ποιοι τις είχαν χειριστεί και ποια ήταν η τύχη τους.

· Να ανακοινωθεί ποιοι αξιολόγησαν, επέλεξαν και διατήρησαν σε θέση Ειδικού Φρουρού σε περιοχή συχνών προστριβών και συγκρούσεων, έναν άνθρωπο γνωστό για βίαιη κουλτούρα και συμπεριφορά.

· Να διερευνηθεί αν υπάρχουν ανάλογες περιπτώσεις αστυνομικών, ιδιαίτερα σε ευαίσθητες περιοχές όπως τα Εξάρχεια.

· Να καταργηθεί η πρόσφατη νομοθετική ρύθμιση που δίνει τα δυνατότητα οπλοφορίας των σεκουριτάδων, ενός ιδιωτικού δηλαδή στρατού.

Παράλληλα θεωρούμε απαραίτητο να επανεξεταστούν:

· Η οπλοφορία των αστυνομικών και οι ασφαλιστικές δικλείδες για τη χρήση των όπλων τους με βάση μάλιστα το πλαίσιο αρχών που θέτει η σχετική σύμβαση του ΟΗΕ.

· Η σκοπιμότητα και ο ρόλος σωμάτων όπως οι Ειδικοί Φρουροί και τα Μ.Α.Τ.

· Η επιδεικτική παρουσία δυνάμεων καταστολής μέσα σε γειτονιές, που αποτελεί καθαρά ελληνικό φαινόμενο.

Εκφράζουμε τη συμπάθειά μας στους απλούς ανθρώπους που έχασαν στις καταστροφές ένα κομμάτι της ζωής τους. Θεωρούμε ότι οι υλικές καταστροφές δε μπορούν να συμψηφιστούν με την ανθρώπινη ζωή, καθώς οι πρώτες μπορούν κατά κανόνα να αποκατασταθούν ενώ η δεύτερη ποτέ. Οι ζημιές που προκλήθηκαν πρέπει και μπορεί να αποκατασταθούν με τη βοήθεια της πολιτείας αλλά ας μην επικεντρωθεί η συζήτηση στις υλικές ζημιές, όταν σήμερα, η ζημιά είναι πολύ βαθύτερη, είναι η ηθική κρίση που αναδεικνύεται με τη δολοφονία του νεαρού παιδιού.

Η ανελέητη χρήση, τέλος, χημικών αερίων από την αστυνομία, δείχνει πλήρη ασέβεια και για την υγεία των πολιτών. Ο χημικός αυτός πόλεμος δεν έχει αποδέκτες μόνο διαδηλωτές, αλλά και κατοίκους και εργαζομένους ευρύτατων περιοχών, ακόμη και ασθενείς νοσοκομείων. Αλλά και το κάψιμο μαγαζιών και κάδων πέρα από τις άλλες διαστάσεις που έχει, ευθύνεται σίγουρα για την επιβάρυνση της ατμόσφαιρας αλλά και της υγείας μας με βαρέα μέταλλα και διοξίνες.

Πιστεύουμε ότι μόνο η μη βίαιη δράση μπορεί να κινητοποιήσει την πλειοψηφία της κοινωνίας, ν’ αλλάξει τα πράγματα και να δικαιώσει τη σύντομη ζωή του Αλέξη. Λογικές κοινωνικού πολέμου και αντιποίνων δίνουν ίσως προσωρινή διέξοδο σε συναισθήματα οργής, αλλά έχουν πολύ μεγαλύτερες παράπλευρες απώλειες, από εκείνες που μας κάνουν να είμαστε αντίθετοι σε κάθε πόλεμο: Καταλήγουν σε θέαμα για τα ΜΜΕ (για τα οποία ό,τι δεν έχει βία και επεισόδια δεν αποτελεί είδηση), επισκιάζουν το θέμα της αστυνομικής βαρβαρότητας, οδηγούν σε αντιλήψεις ότι όποιος δεν είναι μαζί μας είναι με τον αντίπαλο. Είμαστε πλήρως αντίθετοι με λογικές «συλλογικής» τιμωρίας από κάθε πλευρά. Θέλουμε οι κινητοποιήσεις για το θάνατο του Αλέξη να λειτουργήσουν όπως η Γένοβα του 2001, όπου ο όγκος και ο δυναμισμός της ειρηνικής διαδήλωσης κυριάρχησαν απέναντι στη βία και τα επεισόδια, και όχι όπως το Παρίσι του 2005 όπου οι εκτεταμένες καταστροφές άνοιξαν το δρόμο για την άνοδο του Σαρκοζύ στην εξουσία.

Η νεολαία αρνείται ένα μέλλον στο οποίο δε θα έχει ουσιαστικό ρόλο. Αρνείται να είναι άνεργη ή να φυτοζωεί με 700 ευρώ. Είδαμε τα τελευταία χρόνια ότι οργίζεται και με άλλο τρόπο: οργανώνει αυθόρμητες τεράστιες διαμαρτυρίες ενάντια στον εμπρησμό των δασών, κάνει μαζικές ποδηλατοπορείες διεκδικώντας δικαίωμα στην πόλη, συμμετέχει σε κοινωνικές και περιβαλλοντικές οργανώσεις, σε εθελοντικές πρωτοβουλίες και κοινωνικές επιχειρήσεις (second hand, δίκαιου εμπορίου, βιολογικής γεωργίας). Δείχνει το δρόμο της δημιουργίας και της οικοδόμησης ενός άλλου κόσμου που είναι σήμερα εφικτός. Κι ας αναλογιστούν πόσο τους ενισχύουν το κράτος, οι δήμοι, το συνδικαλιστικό κίνημα κλπ.

Οι Οικολόγοι Πράσινοι αγωνιζόμαστε για μια κοινωνία ελεύθερη από βία, μια κοινωνία που θα χρειάζεται όλο και λιγότερο την αστυνομική προστασία και την κρατική εξουσία.

· Το πρωί της Κυριακής αφιερώσαμε την τελευταία μέρα του συνεδρίου μας στο 15χρονο Αλέξη, τηρώντας σιγή στη μνήμη του και υιοθετώντας ψήφισμα για τη δολοφονία του.

· Με τη λήξη του συνεδρίου, το σύνολο των συνέδρων μας συμμετείχε στην πορεία από το Πολυτεχνείο προς την Αστυνομική Διεύθυνση Αθηνών.

· Αντί για στεφάνι στην κηδεία του, αποφασίσαμε να προσφέρουμε στη μνήμη του συμβολικό ποσό στη Διεθνή Αμνηστία θεωρώντας ότι ο αγώνας για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα είναι τώρα ακόμη πιο επίκαιρος.

· Ζητάμε ο Αλέξης να αναγνωριστεί ως θύμα τρομοκρατικής πράξης και η κηδεία του να γίνει με δημόσια δαπάνη

Η Εκτελεστική Γραμματεία Οικολόγων Πράσινων

07 Dec 2008

“Η κυβέρνηση δεν σπαταλάει μόνο τους φυσικούς και οικονομικούς πόρους, μέσα σε ένα κλίμα διαφοράς, σπαταλάει και την ίδια την ανθρώπινη ζωή. Όταν ένας αστυνομικός μπορεί να αφαιρεί εν ψυχρώ τη ζωή ενός ανήλικου με όπλο που του έχει παραχωρήσει η πολιτεία για να προστατεύει τη ζωή των πολιτών, τότε η κρίση είναι πολύ βαθύτερη, είναι κρίση προσανατολισμού της κοινωνίας μας…”

Να παραιτηθεί η ηγεσία του Υπουργείου Εσωτερικών και της Αστυνομίας ζήτησαν οι Οικολόγοι Πράσινοι.

…Η πολιτική ηγεσία της αστυνομίας ευθύνεται για την ελλιπέστατη εκπαίδευση των «οργάνων της τάξης» στα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα, όπως είναι ο σεβασμός στην ανθρώπινη ζωή. Ευθύνεται, επίσης , για το γεγονός ότι δεν έχει καταφέρει ως τώρα να εκπαιδεύσει τα όργανα της τάξης σε μεθόδους αυτοσυγκράτησης, σε τεχνικές μη βίαιης επίλυσης κρίσεων και συγκρούσεων και μη χρήσης των όπλων τους. Αντίθετα, φαίνεται ότι αυτοί στους οποίους η πολιτεία παραχωρεί την ευθύνη της τήρησης των νόμων και της προστασίας των πολιτών, χρησιμοποιούν το όπλο τους για να επιδείξουν την ισχύ τους απέναντι σε άοπλους ανήλικους, μετανάστες, ακόμα και σε συγγενικά τους πρόσωπα (κυρίως στις συντρόφους τους). Η τόσο συχνή και εντελώς αδικαιολόγητη χρήση των όπλων είναι αποτέλεσμα της ατιμωρησίας ή των ελαφρών ποινών που επιβάλλονται καθώς και της γενικότερα ελλιπούς εκπαίδευσης.

Οι Οικολόγοι Πράσινοι:

· Εκφράζουμε τα συλλυπητήριά μας στους γονείς του δολοφονηθέντος παιδιού.

· Ζητάμε την άμεση παραίτηση της πολιτικής ηγεσίας του Υπουργείου Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης αλλά και της αστυνομίας μια και έχουν πλήρως την πολιτική ευθύνη για τη δολοφονία του νέου παιδιού. Σε κάθε δημοκρατική χώρα όταν η πολιτική ηγεσία αποτυγχάνει να διαμορφώσει ένα πλαίσιο σεβασμού της ζωής των παιδιών μας είναι αυτονόητο ότι θα πρέπει να παραιτείται. Μετά τις ζαρντινιέρες, τις εκτελέσεις μεταναστών, επιστρέφουμε στο παρελθόν όπου υπήρξαν παρόμοιες εκτελέσεις παιδιών (Καλτεζάς κα). Τίποτα δεν φαίνεται να διδάχθηκε η αστυνομία και η πολιτική ηγεσία.

· Ζητάμε έναν απολογισμό για τις συνέπειες που αντιμετώπισαν όσοι αστυνομικοί σκότωσαν πολίτες, νέα παιδιά, συζύγους, επικαλούμενοι τη δικαιολογία ότι το «όπλο εκπυρσοκρότησε τυχαία» ή ότι «η σφαίρα εξοστρακίστηκε».

Οι Οικολόγοι Πράσινοι κατανοούν την οργή – χωρίς να δικαιολογούν και τη βίαιη αντίδραση – των νέων ανθρώπων που νοιώθουν όλο και περισσότερο ότι η ζωή τους πλήττεται από την ανεργία, την υποβάθμιση της καθημερινής ζωής και τώρα νοιώθουν ότι στα μάτια των «οργάνων της τάξης» δεν φαίνεται να αξίζει ούτε ένα ευρώ. Οι ζημιές που προκλήθηκαν πρέπει και μπορεί να αποκατασταθούν με τη βοήθεια της πολιτείας αλλά ας μην επικεντρωθεί η συζήτηση στις υλικές ζημιές, όταν σήμερα, η ζημιά είναι πολύ βαθύτερη, είναι η ηθική κρίση που αναδεικνύεται με τη δολοφονία του νεαρού παιδιού. Η κρίση έχει προχωρήσει βαθύτερα, αφορά στις αξίες μιας κοινωνίας που δεν διασφαλίζει ότι τα παιδιά της θα ζήσουν σε ένα καλύτερο περιβάλλον, ούτε καν εξασφαλίζει ότι θα επιβιώσουν αν έρθουν αντιμέτωπα με ένα ανεξέλεγκτο «όργανο της τάξης». Μια ουσιαστική πρωτοβουλία διαλόγου και αυτοκριτικής της πολιτικής και αστυνομικής ηγεσίας είναι η μόνη κίνηση που μπορεί να εκτονώσει την κοινωνική ένταση που έχει προκληθεί. Απευθύνουμε έκκληση στα ΜΜΕ να επικεντρώσουν τη συζήτηση ακριβώς σε αυτά τα θέματα και να μην περιοριστούν στις σπασμένες βιτρίνες για λόγους εντυπωσιασμού.

Τώρα χρειάζεται να απαντήσουμε όλοι, τα πολιτικά κόμματα, οι κοινωνικές οργανώσεις και οι πολίτες, στο κρίσιμο ερώτημα: πώς θα εκπαιδευτεί η αστυνομία ώστε να σέβεται τη ζωή των πολιτών, να προλαμβάνει αντί να πυροδοτεί την ένταση και τις συγκρούσεις, να χρησιμοποιεί μεθόδους αυτοσυγκράτησης, τεχνικές μη βίαιης επίλυσης κρίσεων και συγκρούσεων και μη χρήσης των όπλων; Ας μην ξεχνάμε ότι μια δημοκρατική κοινωνία έχει αναγνωρίσει, τουλάχιστον σε επίπεδο αξιακό και νομοθετικό, ότι ακόμα και ο χειρότερος εγκληματίας πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ανθρώπινο ον και ότι η ζωή κάθε ανθρώπου είναι πολύτιμη.

Αλλά και οι συνδικαλιστικοί φορείς και οι αστυνομικοί θα πρέπει να αναλάβουν πρωτοβουλίες ώστε να σταματήσουν να χρεώνονται τις εγκληματικές συμπεριφορές ανθρώπων που δεν διστάζουν να αφαιρέσουν τη ζωή παιδιών όταν έχουν ως αποστολή να «προστατεύουν τη ζωή και την περιουσία των πολιτών».

Η Γραμματεία των Οικολόγων Πράσινων

Προπύλαια Δευτέρα 10 Νοεμβρίου

Βρήκα μεταχειρισμένο αυτό το Dell Optiplex 260 sx και το χρησιμοποιώ πλέον σαν το κύριο μηχάνημά μου. Αν και έχει 1 gb μνήμη σέρνεται τόσο με Win XP όσο και με Ubuntu 8.04, μάλλον φταίει η ενσωματωμένη κάρτα γραφικών. Δοκίμασα το Xubuntu αλλά το αποτέλεσμα ήταν απογοητευτικό σαν user interface με το xfc. Οι γνώσεις μου είναι ακόμη περιορισμένες και δεν τολμώ ακόμη να ψάχτώ με άλλη διανομή. Το χρησιμοποιώ λοιπόν με Ubuntu και συμβιβάζομαι με την σχετικά χαμηλή ταχύτητα διότι πάιρνω σαν αντάλλαγμα πλήρη λειτουργικότητα σε εφαρμογές γραφείου και net και απίστευτα αθόρυβη λειτουργία με ελάχιστες απαιτήσεις χώρου και ενέργειας

Ακολουθεί η ανακοίνωση των Οικολόγων Πράσινων για την οικονομική κρίση, είχα την ευκαιρία να συμμετέχω αρκετά στην διαδικασία διατύπωσής της:

“Τις τελευταίες εβδομάδες έχουμε γίνει μάρτυρες της κατάρρευσης πολλών τραπεζών και άλλων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων στις ΗΠΑ και την Ευρώπη. Το παγκόσμιο σύστημα διαχείρισης πιστώσεων παρέλυσε και οι αγορές απέτυχαν να λύσουν το πρόβλημα. Στον πυρήνα της κρίσης βρίσκεται η εμμονή επιχειρήσεων και αγορών σε βραχυπρόθεσμες οπτικές, η κακοδιαχείριση κεφαλαίων από το τραπεζικό και χρηματοπιστωτικό σύστημα, η προώθηση του υπερδανεισμού και η επένδυση σε ένα αδιέξοδο υπερκαταναλωτικό και ενεργοβόρο μοντέλο για κράτη, επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Ταυτόχρονα, με τη χρηματοπιστωτική κρίση βρίσκεται σε εξέλιξη και η ενεργειακή κρίση, με εξάντληση των παγκόσμιων αποθεμάτων πετρελαίου αλλά και η κρίση της κλιματικής αλλαγής.

Όμως η παρούσα κρίση έχει βαθύτερα αίτια και δεν αποτελεί απλά μια αστοχία του συστήματος, άσχετη από τη δομή της ίδιας της οικονομίας της εμπορευματοποιημένης γνώσης και του μοντέλου αέναης ανάπτυξης, όπως έγκαιρα έχει υποδείξει η οικολογική προσέγγιση.

Σήμερα πια οι κυβερνήσεις δε φαίνεται να έχουν άλλη επιλογή από το να διασφαλίσουν τις τράπεζες δίνοντας χρήματα ή εγγυήσεις. Αυτά τα τεράστια ποσά είναι περισσότερα από τα χρήματα που ξοδεύει η χώρα μας για την Παιδεία και την Υγεία μαζί και δεκάδες φορές μεγαλύτερα από το πολυδιαφημισμένο ταμείο για τη φτώχεια. Ειδικά στη χώρα μας τα 28 δις ευρώ του πακέτου στήριξης των τραπεζών (που, κατά τα άλλα, σε κάθε ευκαιρία ακούμε ότι «δεν επηρεάζονται από την κρίση») συγκρίνονται με όλα τα δημόσια χρήματα του ΚΠΣ (δηλαδή Κοινοτικά και ελληνικά), που είναι περίπου 40 δισ. Δηλαδή περίπου 5 δις. ετησίως για την οκταετία που «έτρεξε» το ΚΠΣ. Τα χρήματα που έδωσε δηλαδή η Ελλάδα μόνη της την περίοδο αυτή ήταν κατά έτος περίπου 1,75 δισ. ευρώ. Τα 28 δισ. για τις τράπεζες είναι ΜΟΝΟ ελληνικά (δηλαδή χρήματα από τον ελληνικό κρατικό προϋπολογισμό) και θα είναι μάλιστα άμεσα διαθέσιμα!

Ένα άλλο μέτρο σύγκρισης για το μέγεθος του ποσού είναι ότι τα ελληνικά κονδύλια (δηλαδή χρήματα του ελληνικού δημοσίου μόνο) για το 3ο Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης (του 2000-2006, που κλείνει επισήμως λογιστικά το Δεκέμβριο) είναι 14 δισ.!

Οι Οικολόγοι Πράσινοι μοιράζονται, λοιπόν, την έκπληξη της κοινωνίας, που βλέπει ξαφνικά να δαπανώνται τεράστια ποσά από το δημόσιο πλούτο για τη διάσωση και κρατικοποίηση των ζημιών των πιο κερδοσκοπικών και ριψοκίνδυνων χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων, όταν μέχρι σήμερα η πολιτική ηγεσία εφάρμοζε σκληρές πολιτικές ιδιωτικοποίησης σε κάθε δυνατό τομέα, αδιαφορώντας για το κοινωνικό κόστος.

Οι Οικολόγοι Πράσινοι στηρίζουν κάθε αναγκαίο μέτρο για την αποκατάσταση της χρηματοοικονομικής εμπιστοσύνης και τονίζουν ότι προέχει ο συντονισμός σε παγκόσμια κλίμακα για την αντιμετώπιση ενός προβλήματος με παγκοσμιοποιημένες διαστάσεις. Δεν πρέπει να ξεχνάμε, όμως, ότι τα μέτρα αυτά είναι πρόσκαιρα, ευκαιριακά και αμφίβολης αποτελεσματικότητας. Πρέπει να τα χρησιμοποιήσουμε μόνο για να κερδίσουμε πολύτιμο χρόνο που θα τον αφιερώσουμε στην αναζήτηση ουσιαστικών λύσεων μέσα από τον ριζοσπαστικό επανασχεδιασμό και αναμόρφωση όχι μόνο του χρηματοπιστωτικού αλλά και συνολικά του πολιτικού και οικονομικού συστήματος. Αυτό που κυρίως αμφισβητείται από την κρίση είναι οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές για την αυτορρύθμιση των αγορών, η βιωσιμότητα του αναπτυξιακού μοντέλου της αέναης χρηματοοικονομικής μεγέθυνσης. Η ιδέα ότι οι κοινωνίες μπορούν να οργανωθούν αποτελεσματικά και να ικανοποιήσουν τις ανάγκες των πολιτών βασισμένες μόνο στη δράση επιχειρήσεων που λειτουργούν με αποκλειστικό γνώμονα το πρόσκαιρο κέρδος αποδείχθηκε ότι οδηγεί σε αδιέξοδο.

Τα προβλήματα του χρηματοπιστωτικού μηχανισμού, που πρέπει να αντιμετωπισθούν, περιλαμβάνουν:
- τη συστηματική ενθάρρυνση του ρίσκου και το μη λειτουργικό μηχανισμό αξιολόγησής του
- τον προβληματικό μηχανισμό εγγύησης καταθέσεων και επενδυτικών προϊόντων
- τον βραχυπρόθεσμο προσανατολισμό των επενδυτικών στρατηγικών
- τα ανειλικρινή λογιστικά πρότυπα απεικόνισης των χαρτοφυλακίων των εταιρειών
- το μοντέλο αμοιβών και κινήτρων των υψηλόβαθμων στελεχών

Προτείνουμε, επίσης, μέτρα που θα επιμερίζουν δίκαια το οικονομικό κόστος της κρίσης, χωρίς να ρίχνουν όλο το βάρος στους φορολογούμενους και την κοινωνία:
- Να βρεθούν τρόποι εγγύησης και για τα αποθεματικά των ασφαλιστικών ταμείων.
- Διάσωση τραπεζών με δημόσιο χρήμα να θεωρείται αύξηση μετοχικού κεφαλαίου και να οδηγεί σε αντίστοιχη -προσωρινή έστω- κρατικοποίηση, ώστε τα χρήματα αυτά να μπορούν να ανακτηθούν αργότερα.
- Στις περιπτώσεις αυτές να καλούνται να συμβάλουν οικονομικά και οι ιδιωτικοί όμιλοι που έχουν συμφέρον από την αποτροπή μιας πτώχευσης.
- Η εγγύηση των τραπεζικών καταθέσεων να χρηματοδοτηθεί όχι μόνο από το Δημόσιο αλλά και από το σύνολο των τραπεζών.
- Ως ελάχιστη αποζημίωση και παράλληλα με τη διερεύνηση πιθανών ποινικών και άλλων ευθυνών τους, οι διοικήσεις των «διασωζόμενων» επιχειρήσεων να κληθούν να επιστρέψουν το σύνολο των έκτακτων αμοιβών που είχαν λάβει από την ανάληψη των κρίσιμων ρίσκων και μετά.

Δεν πρέπει, όμως, να ξεχνάμε ότι βασικό στοιχείο του προβλήματος είναι η αδυναμία των νοικοκυριών να ανταποκριθούν στις υπερβολικές δανειακές τους υποχρεώσεις. Οποιαδήποτε πολιτική που δεν κατευθύνεται προς τη στήριξη, τη μείωση των υποχρεώσεων και ακόμη και τη μερική ή ολική απαλλαγή των υπερδανεισμένων νοικοκυριών δεν είναι δημοκρατικά αλληλέγγυα.

Πιο σημαντικό από όλα, όμως, είναι να ληφθούν μέτρα που θα περιορίσουν τις επιπτώσεις της κρίσης στην πραγματική οικονομία αλλά και θα διασφαλίσουν την οικονομική και περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Στόχος μας είναι μια οικονομία αποκεντρωμένη, με επίκεντρο την τοπική και περιφερειακή κλίμακα, που να μη βρίσκεται σε διαρκή ομηρία απέναντι στα ρίσκα των τραπεζών και τις διακυμάνσεις των χρηματιστηρίων.

Για να μη γίνει η χρηματοπιστωτική κρίση αιτία για βαθιά οικονομική κρίση αλλά ευκαιρία για μια νέα αρχή στην Ελλάδα και τον κόσμο, θα πρέπει να αναζητηθεί ένα εναλλακτικό μοντέλο ανάπτυξης, οικολογικό, αντικαταναλωτικό και κοινωνικά αλληλέγγυο. Έτσι:
(1) Σε διεθνές επίπεδο: Προτείνουμε, την υιοθέτηση ενός Πράσινου Κοινωνικού Συμβολαίου και την ανάπτυξη διεθνών πολιτικών θεσμών που θα παρακολουθούν την πορεία των χρηματοπιστωτικών οργανισμών, θα αποτρέπουν με την έγκαιρη παρέμβασή τους παρόμοιες κρίσεις αλλά και θα θέσουν ένα «πράσινο χαλινάρι» στην ανεξέλεγκτη αγορά και την οικονομία που βασίζεται σε φούσκες. Ο ριζικός αναπροσανατολισμός και η αναμόρφωση διεθνών οργανισμών όπως το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και η Παγκόσμια Τράπεζα, η διαμόρφωση ενός πολιτικού οργάνου σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης θα πρέπει να αποτελούν εργαλεία εφαρμογής του νέου Πράσινου Κοινωνικού Συμβολαίου (Green New Deal), κάτι ανάλογο με αυτό που συμφωνήθηκε μετά την οικονομική κρίση του 1929, μόνο που σήμερα ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο πρέπει να είναι Πράσινο ώστε να αντιμετωπίζει ταυτόχρονα και την ενεργειακή και κλιματική κρίση.
(2) Σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο: Απαιτείται να εκπονηθεί ένα φιλόδοξο σχέδιο μαζικών επενδύσεων που θα αλλάξει την πορεία της οικονομίας στην Ευρώπη και την Ελλάδα στην κατεύθυνση της αειφορίας, με επενδύσεις δηλαδή που θα συμβάλουν στην επίτευξη κοινωνικών και περιβαλλοντικών στόχων. Οι Οικολόγοι Πράσινοι επισημαίνουν ότι η διάθεση τεράστιων ποσών σε προγράμματα που δε λαμβάνουν υπόψη την οικολογική κρίση θα αποτύχουν και στο επίπεδο της οικονομίας.

Είναι σήμερα αναγκαία μια ενεργειακή και οικονομική επανάσταση που, σε συνδυασμό με μια πράσινη φορολογική μεταρρύθμιση, θα ανοίξει τα πανιά σε δράσεις στην Πράσινη Οικονομία (ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ενεργειακή αυτονομία κτιρίων, βιοκλιματικός σχεδιασμός, μέσα μαζικής μεταφοράς, προγράμματα εξοικονόμησης ενέργειας), όπου οι επενδύσεις θα αποδώσουν μέγιστο κοινωνικό πλούτο, θέσεις εργασίας καθώς και αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας. Ζητάμε μια νέα συνθήκη για τη δημιουργία μιας «Ευρωπαϊκής Κοινότητας Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας» του 21ου αιώνα, που θα αντικαταστήσει την «Κοινότητα του Άνθρακα –Χάλυβα» που ήταν η Ευρωπαϊκή Κοινότητα του 20ου αιώνα.
(3) Σε εθνικό επίπεδο: Ως εξειδίκευση των πιο πάνω επιλογών στην Ελλάδα, προτείνουμε μια σειρά αλλαγών σε πολιτικό και οικονομικό επίπεδο, που θα συμβάλλουν στην ανάπτυξη μιας πραγματικής οικονομίας της βιωσιμότητας, με:
- την υιοθέτηση άμεσα δεικτών βιωσιμότητας, που θα περιγράφουν την οικονομική, κοινωνική και περιβαλλοντική βιωσιμότητα της χώρας, σε αντικατάσταση δεικτών που είναι παραπλανητικοί (όπως είναι το ΑΕΠ),
- τον περιορισμό της φορολογίας στην εργασία και επιβάρυνση των δραστηριοτήτων που έχουν περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις,
- την αύξηση των χρηματοδοτήσεων σε εταιρείες και μη κυβερνητικές οργανώσεις που προσλαμβάνουν νέους ή άλλους ανέργους και συμβάλλουν στην επίτευξη κοινωνικών και περιβαλλοντικών στόχων χωρίς να ανακυκλώνουν την ανεργία ή να δημιουργούν εργαζομένους με μειωμένα δικαιώματα,
- την επεξεργασία μέσα από δημόσιο διάλογο ενός σχεδίου μετάβασης της οικονομίας στην οικολογική και κοινωνική βιωσιμότητα (πράσινες επενδύσεις), που θα χρηματοδοτηθεί από δημόσιους και ιδιωτικούς πόρους αλλά θα υποστηριχθεί με φορολογικά και άλλα κίνητρα (π.χ. μειωμένος ΦΠΑ για τις επενδύσεις που θα εξυπηρετούν αυτούς τους στόχους)

Η οικονομική κρίση που ζούμε αυτές τις μέρες επιβεβαιώνει τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ κρατών. Είναι εξ ίσου αναγκαία, όμως, η επανεξέταση των θεσμών και των κανόνων λειτουργίας του χρηματοπιστωτικού συστήματος που διαμορφώθηκε στο Bretton-Woods κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Άλλες ήταν οι προκλήσεις του 1943, άλλες πάλι οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουμε σήμερα.

Και η απάντηση σ’ αυτές δεν μπορεί παρά να είναι πράσινη.

H Εκτελεστική Γραμματεία”

Από την Ελευθεροτυπία – κατατοπιστικότατο…

Πώς και γιατί έσκασαν οι φούσκες

Οι πικρές αλήθειες για τα γλυκά ψέματα της κρίσης

Των ΚΩΣΤΑ ΚΑΛΛΩΝΙΑΤΗ – ΧΡΗΣΤΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ

Την άλλη όψη της παγκοσμιοποίησης, της ανεξέλεγκτης δράσης των τραπεζών και των «golden boys» βιώνει τώρα η παγκόσμια οικονομία. Η μεγαλύτερη κρίση των τελευταίων δεκαετιών βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη και οι ηγεσίες σε όλο τον κόσμο προσπαθούν με κάθε κόστος να σταματήσουν την αιμορραγία των διεθνών αγορών. *Πόσο σοβαρή είναι αυτή η κρίση και πώς μας επηρεάζει; Τι την προκάλεσε και πόσο θα κρατήσει;

*Πώς ξεκίνησε η καταιγίδα αυτή και γιατί κλιμακώθηκε;

-Η κρίση ξεκίνησε μόλις άρχισε να υποχωρεί η αγορά ακινήτων στις ΗΠΑ στις αρχές του 2007. Εγινε, όμως, αντιληπτή στα χρηματιστήρια μετά τον Αύγουστο του 2007 με τις πρώτες αδυναμίες αποπληρωμής στεγαστικών δανείων. Αυτές αποκάλυψαν τα σαθρά θεμέλια της αγοράς ενυπόθηκων στεγαστικών υψηλού ρίσκου (subprimes). Τα δάνεια αυτά οι τράπεζες που ανέλεγκτα εξέδιδαν, φρόντιζαν να τα «πακετάρουν» σε σύνθετα ή δομημένα ομόλογα με τη μέθοδο της τιτλοποίησης. Μετά, τα πούλησαν στους θεσμικούς επενδυτές (ασφαλιστικές εταιρείες, ασφαλιστικά ταμεία, αμοιβαία κ.λπ.). Τη διαδικασία αυτή διευκόλυναν οι χρηματοπιστωτικές εταιρείες ασφάλισης πιστωτικών ομολόγων (CDS). Τα τελευταία προϊόντα εκδίδονταν για να καλύψουν τον κίνδυνο να χρεοκοπήσει ο εκδότης τους, έτσι ώστε να νιώθει ασφαλής αυτός που θα αγόραζε τα δομημένα ομόλογα. Πρακτικά, όμως, από το γαϊτανάκι αυτό ο πιστωτικός κίνδυνος πέρασε στο σύνολο της χρηματοπιστωτικής αγοράς. Αυτός ο φαύλος κύκλος εξηγεί και το γιατί το πρόβλημα δεν περιορίστηκε στην subprime αγορά (ύψους 1,3 τρισ.), αλλά απλώθηκε σε όλες σχεδόν τις μορφές δανείων (ύψους πολλών τρισ.). Τιτλοποιήθηκαν τα πάντα: εταιρικά δάνεια, καταναλωτικά, φοιτητικά, δημοτικά δάνεια κ.λπ. Αυτός ο λογιστικός πλούτος υπολογίζεται σε 63 τρισ. δολάρια ή περίπου όσο αξίζουν τα αγαθά και οι υπηρεσίες που παράγονται στον πλανήτη στη διάρκεια 14 μηνών (52 τρισ. δολ. ήταν το παγκόσμιο ετήσιο ΑΕΠ). Ηταν θεωρητικός αυτός πλούτος (ή μοχλευμένος, leveraged όπως λέγεται) και τροφοδοτούσε την ανάπτυξη τα προηγούμενα χρόνια. Δημιουργούσε πωλήσεις και κέρδη στις εταιρείες, μεταφράστηκε σε μπόνους δισ. ευρώ για τα golden boys και τώρα χάνεται. Γι’ αυτό και στα χρηματιστήρια έχουν ήδη χαθεί 28 τρισ. δολάρια σε όρους χρηματιστηριακής αξίας.

*Ποιος είναι ο λόγος που κατέρρευσαν κολοσσοί;

-Οι επενδυτικές τράπεζες κατέρρευσαν γιατί επένδυαν με αναλογία άνω του 10 προς 1 (έφθανε το 40 και το 60 προς 1) δανεικά προς ίδια κεφάλαια. Για κάθε ένα δολάριο που είχαν στο χρηματοκιβώτιό τους, δηλαδή, είχαν αναλάβει υποχρεώσεις 40-60 δολαρίων. Οταν υποχώρησαν οι αξίες των επενδύσεών τους, βρέθηκαν να χρωστούν περισσότερα από τα δικά τους κεφάλαια. Το πρόβλημα έγινε χιονοστοιβάδα γιατί δεν περιορίστηκε στις επενδυτικές τράπεζες (που είναι κατ’ εξοχήν η δουλειά τους), αλλά και στις εμπορικές (αυτές δηλαδή που βασικό τους αντικείμενο είναι να παίρνουν καταθέσεις και να χορηγούν δάνεια). Αυτό έγινε με ευθύνη της πολιτικής ηγεσίας των ΗΠΑ. Το 1999 καταργήθηκε ο νόμος Glass-Steagall, ο οποίος θεσπίστηκε από το Κογκρέσο το 1933 για να σταματήσει τις κερδοσκοπικές πρακτικές της δεκαετίας του ‘20 που οδήγησαν στο κραχ του 1929. Με το που έγινε αυτό, οι μεγάλες εμπορικές τράπεζες μπορούσαν πλέον να κάνουν ό,τι και οι επενδυτικές. Να είναι, δηλαδή, ανάδοχοι και να εμπορεύονται τα νέα χρηματοπιστωτικά εργαλεία (βλ. πιστωτικά παράγωγα τύπου MBS, CDO’s, CDS) με τα οποία εκτοξεύθηκε στα ύψη η πιστωτική επέκταση και πολλαπλασιάσθηκαν τα επισφαλή δάνεια. Πρακτικά συνέβη το εξής απίστευτο: η τράπεζα συμβούλευε τους πελάτες της να αγοράσουν το τάδε επενδυτικό προϊόν που η ίδια κατασκεύαζε και πουλούσε. Μάλιστα εισέπραττε και προμήθεια, ως «πλασιέ» αυτού που η ίδια κατασκεύαζε. Δηλαδή και σύμβουλος και μεσίτης.

*Ολα αυτά δεν ελέγχονται από τις κεντρικές τράπεζες;

-Μεγάλη είναι η ευθύνη και των νομισματικών αρχών. Για να αποφύγουν την κρίση του 2000 οι κεντρικές τράπεζες έριξαν τα επιτόκια, (η Fed τα περιόρισε στο 1%). Ετσι, όλοι έσπευσαν να δανειστούν και με φθηνό χρήμα να αγοράσουν ακίνητα ή να επενδύσουν σε χρεόγραφα με υψηλότερες αποδόσεις. Η παγκοσμιοποίηση των χρηματαγορών, η μείωση των επιτοκίων σε μηδενικά επίπεδα στις αρχές της δεκαετίας μας και η ανεξέλεγκτη παραγωγή πιστώσεων από τις τράπεζες μέσω της τιτλοποίησης οδήγησαν στις φούσκες των ακινήτων και μετοχών που σήμερα καταρρέουν παρασύροντας σε ύφεση την οικονομία.

*Οι κυβερνήσεις γιατί δεν αντέδρασαν έγκαιρα;

-Από τον φόβο να μην πληγούν από μαζικές εκροές επενδύσεων. Γιατί η επιβολή εθνικών περιορισμών σε μία παγκοσμιοποιημένη χρηματαγορά ενέχει τον σοβαρό κίνδυνο να φύγουν τα επενδυτικά κεφάλαια προς εκεί όπου δεν υπάρχουν περιορισμοί.

*Γιατί οι τράπεζες έμειναν, όμως, από ρευστό;

-Δεν ξέμειναν όλες οι τράπεζες από ρευστό. Μόνον αυτές που είναι εκτεθειμένες σε «τοξικά» δάνεια και τίτλους και πρέπει να καλύψουν ρευστοποιήσεις από ζημιές, υψηλές επισφάλειες και μελλοντικούς κινδύνους. Το πρόβλημα είναι πως ακόμη και αυτές που έχουν ρευστότητα δεν δανείζουν άλλες γιατί δεν τις εμπιστεύονται. Το πρόβλημα της εμπιστοσύνης είναι άμεσο, όμως ακόμη σοβαρότερο τείνει ίσως να αποδειχθεί το πρόβλημα της στασιμότητας και ύφεσης στην εξυπηρέτηση και αποπληρωμή των -κατά τα άλλα- υγιών δανείων.

*Τι σημαίνει η παρέμβαση των κρατών;

-Η παρέμβαση των κρατών και οι μερικές ή ολικές κρατικοποιήσεις γίνονται για να αποσοβηθεί ένα κύμα αλυσιδωτών χρεοκοπιών και η μετάδοση της κρίσης από ορισμένες μεγάλες τράπεζες σε όλο το τραπεζικό σύστημα. Αυτό που χαρακτηρίζεται σαν «συστημικός κίνδυνος» ή «επίδραση ντόμινο».

*Η μείωση των επιτοκίων μπορεί να δώσει λύση;

-Εάν η μείωση των βασικών επιτοκίων των κεντρικών τραπεζών, περάσει στα επιτόκια με τα οποία κινείται η αγορά (διατραπεζική), τότε ναι φθηναίνει και έτσι διευκολύνονται η επιχειρηματική και η καταναλωτική δραστηριότητα. Ομως οι τράπεζες μετά το στραπάτσο έχουν γίνει αυστηρές στους όρους χορήγησης δανείων. Επιπλέον, τα περιθώρια της μείωσης των επιτοκίων είναι πολύ μικρότερα σε σύγκριση με το παρελθόν. Τέλος, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως η πολιτική του φθηνού χρήματος προκάλεσε τις υπερβολές της αγοράς που σήμερα όλοι πληρώνουμε.

*Το τραπεζικό σύστημα, που λέει ότι δεν είναι εκτεθειμένο, γιατί επηρεάζεται;

-Επηρεάζεται άμεσα λόγω της κακής ψυχολογίας επενδυτών και καταθετών, της αύξησης των επιτοκίων και του κόστους του χρήματος στη διατραπεζική αγορά, της δημοσιονομικής επιδείνωσης και υποβάθμισης των ελληνικών κρατικών ομολόγων, καθώς και της χρηματιστηριακής κρίσης. Πιθανότατα θα αρχίσουν να παρουσιάζονται και επισφάλειες, καθώς και οι ελληνικές τράπεζες χορήγησαν με ευκολία δάνεια που δύσκολα θα αποπληρωθούν σε ορισμένες περιπτώσεις. Επηρεάζεται, όμως, και έμμεσα λόγω της κάμψης των εισοδημάτων και της οικονομικής δραστηριότητας που προκαλεί η αρνητική επίδραση που έχει η διεθνής κρίση πάνω σε νευραλγικούς τομείς της οικονομίας (εξαγωγές, τουρισμός, ναυτιλία, αγορά ακινήτων).

*Πώς επηρεάζει η κρίση τις επιχειρήσεις, αλλά και τους καταναλωτές;

-Καθιστά ακριβότερο και δυσκολότερο τον νέο δανεισμό, αυξάνει το βάρος εξυπηρέτησης των συσσωρευμένων χρεών, συρρικνώνει την αξία των υφιστάμενων περιουσιακών στοιχείων (ακίνητα, μετοχές), μειώνει τα μελλοντικά εισοδήματα και κέρδη και επιδεινώνει τις ήδη ζοφερές προσδοκίες. Η ψυχολογία αλλάζει δραστικά, αφού το όποιο αίσθημα ευημερίας υπήρχε, εξαλείφεται και τη θέση του καταλαμβάνουν η ανασφάλεια και η αβεβαιότητα. Αποτέλεσμα αυτής της διαδικασίας είναι ο περιορισμός της κατανάλωσης λόγω μείωσης της αγοραστικής δύναμης και η αποχή από τις επενδύσεις με παράλληλη στροφή στην αποταμίευση μέχρις ότου ξεκαθαρίσει το τοπίο. Δεν είναι τυχαίο που στην Ελλάδα τους τελευταίους μήνες παρατηρείται μεγάλη πτώση της οικοδομικής δραστηριότητας, κάμψη της βιομηχανικής παραγωγής, σημαντική επιβράδυνση των εξαγωγών, μείωση του όγκου στο λιανικό εμπόριο.

*Θα συνεχιστεί η κατάσταση και πού θα οδηγήσει την αγορά και την οικονομία;

-Σήμερα οι επιπτώσεις φαίνονται στις τιμές των μετοχών και στο κόστος του χρήματος. Σταδιακά θα περνάει στην οικονομία. Οσες επιχειρήσεις δεν αντέξουν την κρίση, θα κλείσουν ή θα απορροφηθούν. Ομως λίγο-πολύ όλες θα αναγκασθούν να περιορίσουν τα έξοδά τους, θα αναβάλουν επενδύσεις και ίσως να περιορίσουν και το προσωπικό τους. Ετσι, η οικονομία μπαίνει σε φαύλο κύκλο, που οδηγεί… από το κακό στο χειρότερο. Στην καλύτερη περίπτωση, οι επόμενοι 12 έως 18 μήνες θα είναι δύσκολοι. Πρωταρχικός στόχος τώρα δεν θα είναι η αύξηση των εισοδημάτων, όσο η διασφάλιση της απασχόλησης και του πλούτου. Η κουλτούρα της υπερκατανάλωσης και μάλιστα με δανεικά έχει τερματιστεί.

*Η Ε.Ε. μπορεί να κάνει κάτι; Και ποια θα είναι η επίπτωση της κρίσης στη λειτουργία της;

-Η Ε.Ε. οφείλει να επιδείξει την αναγκαία ενότητα στην κρίση εάν θέλει να αξιώσει αναλόγως μερίδιο στον νέο διεθνή καταμερισμό εργασίας και τον νέο πολυπολικό κόσμο που θα προκύψει από την επερχόμενη δοκιμασία. Τα νέα δεδομένα ήδη της επιβάλλουν την επεξεργασία κοινής ενεργειακής και εξωτερικής πολιτικής. Η κρίση λογικά πρέπει να την ωθήσει στην επίσπευση της οικονομικής και πολιτικής ολοκλήρωσής της. Εάν αυτό δεν συμβεί, τότε ορισμένοι πιστεύουν ό,τι θα δοκιμαστεί η συνοχή της. Μέχρι στιγμής, πάντως, τα ευρωπαϊκά ανακλαστικά στην κρίση κρίνονται θετικά αν και ανεπαρκή: οι διάφορες χώρες-μέλη αντιμετωπίζουν μεμονωμένα αλλά με παρεμφερή τρόπο τα προβλήματα των τραπεζών τους χωρίς τη δημιουργία κοινού ταμείου παρέμβασης. Η ΕΚΤ προχώρησε σε μία συντονισμένη (με τις άλλες κεντρικές τράπεζες) μείωση επιτοκίου και τη διασφάλιση των καταθέσεων μέχρις ενός ορίου. Καθώς η κρίση αναπόφευκτα θα βαθύνει προσεχώς, πολλά θα εξαρτηθούν από την ερμηνεία και εφαρμογή του Συμφώνου Σταθερότητας που περιορίζει τα δημόσια ελλείμματα στο 3% και από την προσέγγιση μεταξύ ευρωπαϊκού Βορρά και Νότου στο θέμα αυτό. Το πρόβλημα, βέβαια, είναι ότι μέχρι στιγμής η κυκλοφορία του ευρώ στηρίζεται στη δημοσιονομική πειθαρχία και η χαλάρωσή της πιθανότατα θα έχει επιπτώσεις στο νόμισμα.

*Αν οι καταθέσεις είναι εγγυημένες, ποιος θα πληρώσει;

-Υπάρχει κοινό τραπεζικό ταμείο (το Ταμείο Εγγύησης Καταθέσεων) που εγγυάται. Οτιδήποτε αυτό δεν μπορέσει να καλύψει, αναλαμβάνει το κράτος (σύνολο καταθέσεων μέχρι 100.000 ευρώ για τρία χρόνια).

*Πότε θα υπάρξει φως στην άκρη του τούνελ;

-Στην αγορά λένε πως το φως της αυγής εμφανίζεται όταν επικρατεί το πιο πυκνό σκοτάδι. Δηλαδή, όταν όλοι έχουν για τα καλά απελπιστεί και δεν περιμένουν κάτι καλύτερο. Προφανώς, δεν έχουμε ακόμη φθάσει εκεί, αφού οι πολλοί αναμένουν ή ελπίζουν ακόμη σε μία γρήγορη ανάκαμψη των αγορών τη στιγμή που η οικονομία δεν έχει ακόμη εισέλθει σε ύφεση. Ουσιαστική ανάκαμψη, πάντως, θα υπάρξει μόνον όταν ξεκαθαρίσει η αγορά από τις νοσηρές κερδοσκοπικές πρακτικές και η οικονομία από τις προβληματικές και υπερχρεωμένες επιχειρήσεις. Η ιστορία δείχνει πως το καθήκον αυτό επιτελείται μέσω της οικονομικής ύφεσης, γι’ αυτό και είναι επίπονο: Οσο, δε, μεγαλύτερες είναι οι ανισορροπίες και οι στρεβλώσεις της αγοράς από την περίοδο της ξέφρενης ανάπτυξης, τόσο μεγαλύτερη είναι η διάρκεια των προσαρμογών και της ύφεσης. Ενας ορίζοντας μέχρι το 2010 είναι ίσως ρεαλιστικός έως και αισιόδοξος.

*Ποιες τακτικές να ακολουθήσω για προφύλαξη;

-Μειώστε τα χρέη και τις περιττές δαπάνες σας και επιμερίστε τον πλούτο σας κατά τρόπο που να διαθέτετε όσο το δυνατόν πιο ασφαλείς επενδύσεις: κατά προτίμηση, καταθέσεις σε ευρώ και κρατικά ομόλογα. Επενδυτικές ευκαιρίες ασφαλώς θα υπάρξουν στη διάρκεια της κρίσης, όμως στη φάση αυτή χρειάζεται εξαιρετικά μεγάλη σύνεση.

ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗ – 12/10/2008